Blog
Çocuğu Göstermeyen Anne veya Baba: Şikayet ve Yaptırımlar
Çocuğu göstermeyen anne veya baba hakkında önce adliyedeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurulur. Kişisel ilişki kararı bu müdürlük aracılığıyla yerine getirilir. Karara uyulmazsa bir ay içinde aile mahkemesine şikayet edilir ve disiplin hapsi istenir. Engelleme sürerse velayetin değiştirilmesi davası açılabilir. İcra dairesi yolu 2023’ten beri uygulanmamaktadır.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Mahkeme kararına rağmen çocuğunu göremeyen anne veya babanın en sık yaptığı hata, öfkeyle nafakayı kesmek veya çocuğu kendi başına almaya çalışmaktır. Bu adımlar hak kaybına yol açar. Bu rehberde çocuğu göstermeyen anne veya babaya karşı kanunun öngördüğü yolları güncel mevzuata göre adım adım anlatıyoruz.
İçindekiler
- Yeni Sistem: Kararı Kim Uygular?
- Mahkeme Kararı Yoksa Ne Yapılır?
- Çocuğu Göstermeyen Anne veya Baba İçin Adım Adım Yol
- Disiplin Hapsi ve Şikayet Süresi
- Velayetin Değiştirilmesi Sebebi Olarak Engelleme
- Çocuğu Göstermeyen Eşe Nafaka Kesilir mi?
- Çocuk Diğer Ebeveyne Gitmek İstemiyorsa
- Manevi Tazminat İstenebilir mi?
- Çocuk Yurt Dışına Götürülürse
- Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Yeni Sistem: Kararı Kim Uygular?
Eskiden çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararları icra daireleri aracılığıyla yerine getiriliyordu. 7343 sayılı Kanunla bu sistem değişti ve ilgili icra iflas hükümleri kaldırıldı.
| Konu | Eski Sistem | Yeni Sistem (8 Mayıs 2023’ten beri) |
|---|---|---|
| Uygulayan birim | İcra dairesi | Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü |
| Görevli uzman | Sınırlı | Psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı veya çocuk gelişimci |
| Teslim yeri | Çoğu zaman icra dairesi | Adliyedeki çocuk dostu teslim mekânları |
| Yaptırım | İcra ceza mahkemesinde tazyik hapsi | Aile mahkemesinde disiplin hapsi |
| Ücret | İcra masrafları | Harçtan muaf |
Yasal dayanak: Kararların yerine getirilmesi 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.41/A-41/I ve 4 Ağustos 2022 tarihli yönetmelikte, velayetin değiştirilmesi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.324/3’te düzenlenir.
Mahkeme Kararı Yoksa Ne Yapılır?
Boşanma davası açılmamışsa veya kişisel ilişki için bir karar yoksa önce aile mahkemesinden karar alınmalıdır. Karar olmadan Müdürlük işlem yapamaz ve disiplin hapsi istenemez.
- Boşanma davası sürüyorsa, dava içinde geçici kişisel ilişki tedbiri istenebilir.
- Boşanma davası yoksa, ayrı bir kişisel ilişki kurulması davası açılabilir.
- Acil durumlarda tedbir talebi dava dilekçesiyle birlikte yapılmalıdır.
Bu süreci çocukla kişisel ilişki kurulması davası yazımızda ayrıntılı anlattık.
Çocuğu Göstermeyen Anne veya Baba İçin Adım Adım Yol
-
Müdürlüğe başvurun
Kişisel ilişki kararıyla adliyedeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurun. Yükümlü tarafa emir tebliğ edilir.
-
Görüşme gününü bildirin
Teslim saatinden en az 48 saat önce Müdürlüğe bildirim yapın. Haklı sebep olmadan üst üste gelmemek dosyanın kapatılmasına yol açabilir.
-
Uymama halinde tutanak tutturun
Çocuk getirilmezse durum tutanağa geçirilir. Gerekirse Müdürlük kolluk yardımı ister.
-
Aile mahkemesine şikayet edin
Uymama durumunu öğrendiğiniz tarihten itibaren bir ay içinde aile mahkemesine disiplin hapsi istemiyle şikayette bulunun.
-
Velayeti değiştirmeyi değerlendirin
Engelleme sürekli hale gelirse velayetin değiştirilmesi davası açın.
Çocuğu göstermeyen anne veya babaya karşı doğru sırayla hareket etmek çocukla bağı korur. Aynı zamanda velayet davasına güçlü bir zemin hazırlar. Bu süreci yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Disiplin Hapsi ve Şikayet Süresi
| İhlal | Yaptırım | Şikayet Süresi |
|---|---|---|
| Kişisel ilişki emrine aykırılık | 3 günden 10 güne kadar disiplin hapsi | 1 ay |
| Çocuk teslimi emrine aykırılık | 3 aya kadar disiplin hapsi | 1 ay |
| Görüşme sonunda çocuğu geri vermeme | 3 aya kadar disiplin hapsi | 1 ay |
Görevli Mahkeme
İşlemi yapan Müdürlüğün bulunduğu yerdeki aile mahkemesi.
İtiraz
Karara tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Düşme
Şikayetten vazgeçilirse veya çocuk teslim edilirse disiplin hapsi düşer.
Ceza Davası
Çocuğun kaçırılması veya alıkonulması şüphesinde savcılığa ayrıca şikayet hakkı saklıdır.
Velayetin Değiştirilmesi Sebebi Olarak Engelleme
Çocuğu göstermeyen anne veya baba velayet sahibiyse velayet diğer ebeveyne verilebilir. Kanun, kişisel ilişkinin gereklerine uyulmamasını değiştirme sebebi sayar (TMK m.324/3). Bu ihtimal kişisel ilişki kararında taraflara bildirilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, velayet sahibinin kişisel ilişkiyi sürekli engellemesini velayet hakkının kötüye kullanılması saymıştır. Ayrıntılar velayetin değiştirilmesi davası yazımızda yer alıyor.
Çocuğu Göstermeyen Eşe Nafaka Kesilir mi?
İştirak nafakası çocuğun bakım hakkıdır. Kişisel ilişkinin engellenmesi nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Nafakanın ödenmemesi icra takibine ve nafaka ödememe suçuna yol açabilir. Bu durum velayet davasında da aleyhinize değerlendirilir.
İştirak nafakasının kuralları için iştirak nafakası yazımıza bakabilirsiniz.
Çocuk Diğer Ebeveyne Gitmek İstemiyorsa
Çocuğun gitmek istememesi, çocuğu göstermeyen anne veya baba durumuyla her zaman aynı değildir. Yönetmelikte bu durum için özel bir usul öngörülmüştür.
-
Ayrı görüşmeler
Uzman önce çocukla ve ebeveynlerle ayrı ayrı görüşür.
-
Tutanak ve plan
Ret devam ederse durum gerekçesiyle tutanağa geçirilir ve bir plan hazırlanır.
-
Takip
Takip görüşmeleri bir sonraki görüşme gününden önce yapılır.
-
Mahkemenin değerlendirmesi
İdrak çağındaki çocuğun görüşü mahkemece dikkate alınır. Çocuğun bir ebeveyn tarafından yönlendirildiği anlaşılırsa bu da değerlendirilir.
Çocuğun güvenliğine ilişkin ciddi bir risk varsa farklı bir yol izlenir. Bu konuyu kişisel ilişkinin kaldırılması yazımızda anlattık.
Manevi Tazminat İstenebilir mi?
Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi, diğer ebeveynin kişilik hakkının ihlali olarak manevi tazminat talebine konu edilebilir. Ancak bu konuda yerleşik bir Yargıtay içtihadı bulunmamaktadır.
Bu nedenle tazminat talebi her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Önceliği disiplin hapsi şikayetine ve velayet davasına vermek daha etkili bir yoldur.
Çocuk Yurt Dışına Götürülürse
Çocuk izinsiz olarak yurt dışına götürülebilir veya geri getirilmeyebilir. Bu durumda Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Kanun gündeme gelir. Bu durumda Adalet Bakanlığı merkezi makam olarak görev yapar.
Yargıtay ise velayet sahibinin çocuğu yurt dışına çıkarmasını her durumda diğer ebeveynin rızasına bağlamayı ölçüsüz bulmuştur. Her somut olayda çocuğun yararı ayrıca değerlendirilir.
Yargıtay Kararları
Yargıtay HGK, E.2013/2-1926, K.2015/1139, 01.04.2015.
Velayet sahibi annenin kişisel ilişkiyi sürekli engellemesi velayet hakkının kötüye kullanılması sayılmış ve velayetin babaya verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2025/5404, K.2025/9980, 20.11.2025.
Kişisel ilişkiye uymamanın yaptırımının 5395 sayılı Kanun m.41/F ve TMK m.324/3 olduğu belirtilmiştir. Yurt dışı çıkışını diğer ebeveynin rızasına bağlamak hukuka aykırı bulunmuştur.
Yargıtay 2. HD, E.2019/5808, K.2019/11366, 13.11.2019.
Çocuğu teslim etmeyip saklayan ve çocuğun huzurunu tehlikeye atan babanın kişisel ilişkisinin kaldırılması gerektiği kabul edilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2022/437, K.2022/1224, 10.02.2022.
Kişisel ilişkinin hem çocuğun hem ebeveynin hakkı olduğu, somut bir olgu bulunmadıkça kaldırılamayacağı belirtilmiştir.
Boşanma davasında kişisel ilişki kararı hakkında ayrıntılı bilgi için yazımızı inceleyebilirsiniz:
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğu göstermeyen anneye ne ceza verilir?
Çocuğu göstermeyen anne nereye şikayet edilir?
Mahkeme kararı olmadan çocuk gösterilmezse ne yapılır?
İcra dairesine başvurmak hâlâ mümkün mü?
Çocuğu göstermeyen eşe nafaka ödemeyi kesebilir miyim?
Çocuğu göstermemek velayeti değiştirir mi?
Polis çağırılabilir mi?
Çocuğu göstermeyen anne veya babaya karşı disiplin hapsi şikayeti ve velayet süreci için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 30 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.