İdare Hukuku
İdare hukuku avukatı; devlet ve kamu kurumlarının bireyler, şirketler veya diğer kamu kurumlarıyla olan uyuşmazlıklarında idari yargı süreçlerini yöneten avukattır. İdare hukuku; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu çerçevesinde yürütülür. İptal davası, tam yargı davası, kamulaştırma, disiplin cezaları, imar uyuşmazlıkları ve kamu ihale uyuşmazlıkları bu alanın başlıca konularını oluşturur.
İstanbul idare hukuku avukatı olarak Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; hukuka aykırı idari işlemlerin iptali, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararların tazmini, kamulaştırma uyuşmazlıkları, memur disiplin davaları ve imar hukuku konularında İstanbul Fatih'ten hukuki destek sunmaktadır.
İdare Hukuku Avukatı Ne İş Yapar?
İstanbul idare hukuku avukatı; bireyin ya da kurumun devlet karşısındaki haklarını korumak amacıyla idari başvurulardan idare mahkemesi davalarına, Danıştay aşamasına kadar tüm süreci yönetir.
İptal Davası
Hukuka aykırı idari işlemlerin iptali için idare mahkemesinde dava açılması ve yürütmenin durdurulması talebi.
Tam Yargı Davası
İdarenin hukuka aykırı eylem veya işleminden doğan maddi ve manevi zararın tazminat yoluyla giderilmesi.
Kamulaştırma Uyuşmazlıkları
Kamulaştırma bedelinin tespiti, kamulaştırmasız el atma ve kamulaştırma işleminin iptali davaları.
Disiplin Cezaları
Kamu görevlilerine verilen uyarı, kınama, görevden uzaklaştırma ve ihraç kararlarına karşı idari ve yargısal itiraz.
İmar Hukuku
İmar planı iptali, yapı ruhsatı ve yıkım kararlarına itiraz, imar para cezaları ve kentsel dönüşüm uyuşmazlıkları.
Kamu İhale Uyuşmazlıkları
İhale kararlarına itiraz, Kamu İhale Kurumu başvurusu ve ihale iptal davaları.
İptal Davası ve Tam Yargı Davası: Temel Farklar
İdari yargıda en sık başvurulan iki dava türü iptal davası ve tam yargı davasıdır. Her ikisi de farklı koşulları ve sonuçları olan, birbirini tamamlayan hukuki yollar olarak bir arada açılabilir.
| Kriter | İptal Davası | Tam Yargı Davası |
|---|---|---|
| Amaç | Hukuka aykırı idari işlemin ortadan kaldırılması | İdarenin neden olduğu zararın tazmin edilmesi |
| Sonuç | İşlemin iptali; geriye dönük hüküm doğurur | Maddi ve/veya manevi tazminata hükmedilir |
| Dava Süresi | İşlemin tebliğinden itibaren 60 gün | Zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl |
| Yetkili Mahkeme | İdare Mahkemesi (genel kural) | İdare Mahkemesi (genel kural) |
| Birlikte Açılabilir mi? | Evet — aynı dava dilekçesiyle her ikisi de talep edilebilir | |
| Yürütmenin Durdurulması | Talep edilebilir | Uygulanmaz |
İdari Yargı Mahkemeleri
Türkiye'de idari yargı üç kademeli yapıdan oluşmaktadır. Hangi mahkemenin yetkili olduğu; davanın türüne, konusuna ve uyuşmazlığın taraflarına göre belirlenir.
| Mahkeme | Görev Alanı | Örnek Davalar |
|---|---|---|
| İdare Mahkemesi | Genel idari uyuşmazlıklar (ilk derece) | İdari işlem iptali, kamulaştırma, disiplin, imar cezaları |
| Vergi Mahkemesi | Vergi, resim, harç ve benzeri mali uyuşmazlıklar | Vergi tarhiyatı iptali, ceza itirazları, KDV uyuşmazlıkları |
| Bölge İdare Mahkemesi | İdare ve vergi mahkemesi kararlarına itiraz (istinaf) | Alt mahkeme kararlarının incelenmesi |
| Danıştay | Temyiz mercii; bazı davalarda ilk derece mahkemesi | Bakanlar Kurulu kararları, yönetmelik iptali, üst düzey atama uyuşmazlıkları |
İdari Davalarda Dava Açma Süreleri
İdari yargıda dava açma süreleri hak düşürücü niteliktedir; bu süreler geçirildikten sonra dava açma hakkı ortadan kalkar. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun öngördüğü başlıca süreler aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
| Dava / Başvuru Türü | Süre | Sürenin Başlangıcı |
|---|---|---|
| İptal Davası (genel) | 60 gün | İdari işlemin tebliği |
| Tam Yargı Davası | 1 yıl (her hâlde 5 yıl) | Zararın öğrenildiği tarih |
| İdareye Başvuru (zorunlu hâllerde) | 60 gün içinde başvuru; yanıt süresi 30 gün | İşlemin tebliği |
| Vergi Davası | 30 gün | İhbarnamenin tebliği |
| Disiplin Cezasına İtiraz | 60 gün | Ceza kararının tebliği |
| Kamulaştırma Bedeline İtiraz | 30 gün | Tebliğ tarihi |
Önemli: İdari işleme karşı önce idareye başvurulması zorunlu olan hâllerde dava açma süresi; başvuruya verilen yanıt tarihinden ya da yanıt verilmemişse 60 günlük bekleme süresinin dolmasından itibaren işlemeye başlar. Süre hesaplamasında hata yapılmaması için avukat desteği alınması önerilir.
Yürütmenin Durdurulması
Yürütmenin durdurulması (YD); dava süresince hukuka aykırı olduğu ileri sürülen idari işlemin uygulanmasını geçici olarak durduran mahkeme kararıdır. Telafisi güç veya imkânsız zararların önüne geçmek amacıyla iptal davasıyla birlikte talep edilebilir.
YD Kararının Koşulları
İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç ya da imkânsız zararların doğacağının mahkemece tespiti gerekir. İki koşulun birlikte bulunması aranır.
YD Kararının Önemi
Yıkım, ihraç, lisans iptali gibi anlık ve geri dönüşü güç işlemlerde dava sonuçlanmadan önce işlemin durdurulması; hak kaybını fiilen önlemenin tek yoludur.
İdari bir işleme karşı dava açmayı ya da yürütmenin durdurulmasını talep etmeyi düşünüyorsanız Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Kamulaştırma Uyuşmazlıkları
Kamulaştırma; devletin kamu yararı gerekçesiyle özel mülkiyetteki taşınmazlara el koymasıdır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında yürütülen bu süreçte mülk sahiplerinin hem idari hem de adli yargı yollarına başvurma hakkı bulunmaktadır.
Belirlenen bedelin yetersiz olduğu durumlarda asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti ve tescil davası açılabilir.
Kamu yararı kararının hukuka aykırı olduğu ya da usul hatası bulunduğu durumlarda idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
İdarenin resmi kamulaştırma işlemi yapmaksızın fiilen el koyduğu taşınmazlar için bedel ve el atmanın önlenmesi davası açılabilir.
Kamulaştırılan taşınmaz 5 yıl içinde kamu yararına özgülenmezse mülk sahibi bedeli iade ederek taşınmazını geri alma hakkına sahiptir.
Kamu Görevlileri ve Disiplin Hukuku
Kamu görevlilerine uygulanan disiplin cezaları; uyarıdan ihraça kadar geniş bir yelpazede yer alır. Her ceza türüne itiraz süreci ve yargısal denetim yolu farklılık gösterir.
| Disiplin Cezası | İdari İtiraz Yolu | Yargısal Denetim |
|---|---|---|
| Uyarı | Disiplin amirine itiraz | İdare mahkemesinde iptal davası |
| Kınama | Disiplin amirine itiraz | İdare mahkemesinde iptal davası |
| Aylıktan Kesme | Yüksek disiplin kuruluna itiraz | İdare mahkemesinde iptal davası |
| Kademe İlerlemesinin Durdurulması | Yüksek disiplin kuruluna itiraz | İdare mahkemesinde iptal davası |
| Devlet Memurluğundan Çıkarma | Yüksek disiplin kuruluna itiraz (zorunlu) | İdare mahkemesinde iptal davası; 60 gün süre |
Görevden Uzaklaştırma: Disiplin soruşturması devam ederken uygulanan görevden uzaklaştırma işlemi de idari yargı denetimine tabidir. Hukuka aykırı olduğu tespit edilen görevden uzaklaştırma kararlarında kamu görevlisi; yoksun kaldığı maaş ve haklarını geriye dönük olarak talep edebilir.
İmar Hukuku Uyuşmazlıkları
İmar hukuku; yapı ruhsatı, imar planı, yıkım kararı ve kentsel dönüşüm gibi konularda belediye ve diğer kamu kurumlarının işlem ve eylemlerine karşı bireylerin haklarını güvence altına alır.
- İmar planı iptali: Hukuka aykırı biçimde düzenlenen imar planları ve plan değişiklikleri idare mahkemesinde iptal davasına konu edilebilir.
- Yapı ruhsatı reddi: Haksız gerekçeyle reddedilen yapı ruhsatı başvurularına karşı iptal davası açılabilir.
- Yıkım kararına itiraz: Yasal dayanaktan yoksun yıkım kararlarına karşı yürütmenin durdurulması talebiyle birlikte iptal davası açılabilir.
- İmar para cezaları: Hatalı veya orantısız uygulanan imar para cezaları idare mahkemesinde iptal davasına konu olabilir.
- Kentsel dönüşüm: 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı tespiti, yıkım ve dönüşüm süreçlerine ilişkin uyuşmazlıklar hem idari hem de adli yargıda çözüme kavuşturulabilir.
İdari Yargı Sürecinde Adım Adım
-
İdari İşlemin Tespiti ve Hukuki Değerlendirme İdari işlemin içeriği, tebliğ tarihi ve hukuka aykırılık gerekçeleri avukat tarafından değerlendirilir. Dava açma süresinin hesaplanması bu aşamada kritik önem taşır.
-
Zorunlu İdari Başvuru (Varsa) Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce idareye başvurulması zorunludur. Başvuruya 30 gün içinde yanıt verilmezse ret sayılır ve dava açma süresi işlemeye başlar.
-
Dava Dilekçesinin Hazırlanması İptal ve/veya tam yargı davası dilekçesi; hukuka aykırılık gerekçeleri, deliller ve yürütmenin durdurulması talebiyle birlikte yetkili idare mahkemesine sunulur.
-
Yürütmenin Durdurulması Kararı Mahkeme YD talebini ivedilikle inceler. Koşulların oluştuğuna karar verirse işlemin uygulanması geçici olarak durdurulur.
-
Yazılı Yargılama Süreci İdari yargıda yargılama esas itibarıyla yazılı olarak yürütülür. İdare savunmasını sunar; davacı yanıt verir. Mahkeme gerekli gördüğünde keşif veya bilirkişi incelemesi yapabilir.
-
Karar ve Kanun Yolları İdare mahkemesi kararına karşı Bölge İdare Mahkemesi'nde istinaf, ardından Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabilir. Süre ve gerekçe koşullarına uyulması zorunludur.
Sıkça Sorulan Sorular
İdari işleme kaç gün içinde dava açılmalıdır?
Genel kural olarak idari işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; aşılması hâlinde dava süre yönünden reddedilir. Zorunlu idari başvuru yapılan hâllerde süre, başvuru sonucunun tebliğinden ya da yanıtsız 60 günlük sürenin dolmasından itibaren yeniden başlar.
Yürütmenin durdurulması kararı nasıl alınır?
Yürütmenin durdurulması; iptal davası açılırken aynı dilekçeyle ya da dava açıldıktan sonra ayrı bir dilekçeyle talep edilebilir. Mahkeme bu talebi ivedilikle inceler. İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç zarar doğacağının bir arada bulunması gerekir. Teminat yatırılması da istenebilir.
Kamulaştırma bedelini düşük bulursam ne yapabilirim?
Kamulaştırma tebliğinin yapıldığı tarihten itibaren 30 gün içinde asliye hukuk mahkemesinde bedel tespiti davası açılabilir. Bu davada mahkeme bilirkişi aracılığıyla taşınmazın gerçek değerini tespit eder. Kamulaştırma işleminin kendisine karşı ise idare mahkemesinde 60 gün içinde iptal davası açılabilir.
Kamu görevlisiyim, haksız yere ihraç edildim, ne yapabilirim?
Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı önce yüksek disiplin kuruluna itiraz zorunludur. Kurulun kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Mahkemenin iptal kararı vermesi hâlinde göreve iade ve yoksun kalınan maaşların ödenmesi talep edilebilir.
İdare mahkemesi kararına itiraz edebilir miyim?
Evet. İdare mahkemesi kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi'nde istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge İdare Mahkemesi kararlarına karşı ise belirli koşulların varlığı hâlinde Danıştay'da temyiz yolu açıktır.
İdareye karşı tazminat alabilir miyim?
Evet. İdarenin hukuka aykırı işlem veya eylemi nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zarar; tam yargı davası yoluyla idare mahkemesinde talep edilebilir. Zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl, her hâlde zararı doğuran eylem ya da işlem tarihinden itibaren 5 yıl içinde dava açılması gerekir.
İmar cezasına nasıl itiraz edilir?
İmar para cezası kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yürütmenin durdurulması talebi eş zamanlı olarak ileri sürülürse cezanın tahsilatı dava sonuçlanana dek durdurulabilir. Cezanın hukuki ve fiili dayanağı, orantılılık ilkesi açısından denetlenir.
Kamulaştırmasız el atma durumunda ne yapılabilir?
İdarenin resmi kamulaştırma prosedürü işletmeksizin taşınmaza fiilen el koyması hâlinde; bedel tespiti ve tescil davası ile el atmanın önlenmesi davası asliye hukuk mahkemesinde açılabilir. Fiili el atmanın söz konusu olduğu davalarda zamanaşımı uygulanmaz; her zaman dava açılabilir.
İdari bir işlem veya kamu kurumunun eylemiyle hak kaybı yaşıyorsanız Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih'te hizmet vermektedir.
Büromuzun idare hukuku alanındaki tüm hizmetleri ve güncel içerikler için İdare Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İdare Hukuku SayfasıDiğer Hizmet Alanlarımız
Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; idare hukukunun yanı sıra aile hukuku alanında da hizmet vermektedir. Boşanma, velayet ve nafaka süreçleri için İstanbul boşanma avukatı olarak müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır.
Anlaşmalı veya çekişmeli boşanma ve aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda İstanbul boşanma avukatı hizmetleri için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.