Blog
Velayetin Değiştirilmesi Davası: Şartlar ve Süreç
Velayetin değiştirilmesi davası, boşanmadan sonra şartlar değiştiğinde çocuğun velayetinin diğer ebeveyne verilmesi için aile mahkemesinde açılan davadır (TMK m.183). Mahkemenin tek ölçütü çocuğun üstün yararıdır. Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi açıkça kanunda sayılan bir değiştirme sebebidir (TMK m.324/3). Yeniden evlenme ise tek başına yeterli değildir. Davanın bir süre sınırı yoktur.
Son güncelleme: 30 Ekim 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Boşanma sırasında verilen velayet kararı kesin değildir. Çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin durumu zamanla değişir. Bu rehberde velayetin değiştirilmesi davası için hangi şartların arandığını, mahkemenin nasıl karar verdiğini ve velayetin kaldırılmasından farkını anlatıyoruz.
İçindekiler
- Velayetin Değiştirilmesi Davası Nedir?
- Velayetin Değiştirilmesi ile Kaldırılması Farkı
- Velayetin Değiştirilmesi Sebepleri
- Yeniden Evlenme Velayeti Etkiler mi?
- Çocuğun Görüşü ve İdrak Çağı
- Velayetin Değiştirilmesi Davası Nasıl Açılır?
- Velayet Değişince Nafaka
- Ortak Velayet ile İlişkisi
- Velayetin Değiştirilmesi Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Velayetin Değiştirilmesi Davası Nedir?
Boşanmadan sonra yeniden evlenme, başka yere taşınma veya ebeveynin ölümü gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu değişiklikler çocuğun yararını etkiliyorsa hâkim, istem üzerine veya kendiliğinden gerekli önlemleri alır (TMK m.183).
Velayetin değiştirilmesi, bu önlemlerin en önemlisidir. Velayet bir ebeveynden alınıp diğerine verilir.
Yasal dayanak: Velayetin değiştirilmesi ve kaldırılması 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.183, 324/3 ve 348-351’de düzenlenir.
Boşanma sırasında velayetin nasıl belirlendiğini boşanma davasında velayetin belirlenmesi yazımızda anlattık.
Velayetin Değiştirilmesi ile Kaldırılması Farkı
| Konu | Velayetin Değiştirilmesi | Velayetin Kaldırılması |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.183 ve 324/3 | TMK m.348 |
| Sonuç | Velayet diğer ebeveyne geçer | Velayet ebeveynden alınır, iki ebeveynden de kaldırılırsa vasi atanır |
| Şart | Durumun değişmesi ve çocuğun yararı | Diğer önlemlerin sonuçsuz kalması, ağır ihmal veya yetersizlik |
| Nitelik | Daha sık başvurulan yol | Son çare niteliğinde ağır önlem |
| Bakım yükümlülüğü | Devam eder | Devam eder (TMK m.350) |
Velayeti kaldırılan ebeveyn, kaldırma sebebi ortadan kalkarsa velayetin geri verilmesini isteyebilir (TMK m.351).
Velayetin Değiştirilmesi Sebepleri
Kişisel İlişkinin Engellenmesi
Velayet sahibinin çocuğu diğer ebeveyne sürekli göstermemesi kanunda açıkça değiştirme sebebi olarak sayılmıştır (TMK m.324/3).
Çocuğun İhmali
Çocuğun sağlık, eğitim ve bakım ihtiyaçlarının karşılanmaması.
Güvenlik Riski
Çocuğun bulunduğu ortamda şiddet, madde kullanımı veya istismar riski.
Bakım İmkânının Kalmaması
Velayet sahibinin hastalığı, uzun süreli yokluğu veya çocukla ilgilenemeyecek durumda olması.
Çocuğun Görüşü
İdrak çağındaki çocuğun diğer ebeveynle yaşamak istemesi ve bunun yararına olması.
Yer Değişikliği
Taşınmanın çocuğun eğitimini ve diğer ebeveynle bağını ciddi şekilde etkilemesi.
Ebeveynin kendi istekleri belirleyici değildir: Mahkeme, hangi ebeveynin daha iyi koşullara sahip olduğuna değil, çocuğun yararının nerede olduğuna bakar. Bu nedenle iddiaların çocuğun hayatına etkisi somut olarak gösterilmelidir.
Kişisel ilişkinin engellenmesi halinde izlenecek diğer yolları çocuğu göstermeyen anne veya baba yazımızda anlattık.
Yeniden Evlenme Velayeti Etkiler mi?
Kanun, ebeveynin yeniden evlenmesinin velayetin kaldırılmasını tek başına gerektirmediğini açıkça düzenler (TMK m.349). Yargıtay da yeniden evlenmeyi tek başına değiştirme sebebi saymaz.
Ancak yeni eşin çocuğa kötü davranması, yeni evdeki koşulların çocuğun gelişimini olumsuz etkilemesi gibi somut durumlar varsa velayet değiştirilebilir.
Çocuğun Görüşü ve İdrak Çağı
İdrak çağındaki çocuğun görüşü mahkemece alınmalı ve önemsenmelidir. Bu kural Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.12’ye dayanır.
- Kanunda belirli bir yaş sınırı yoktur. Çocuğun olgunluğu dikkate alınır.
- Çocuk uzman eşliğinde ve kendisini rahat hissedeceği bir ortamda dinlenir.
- Çocuğun isteği tek başına belirleyici değildir, üstün yararıyla birlikte değerlendirilir.
- Çocuğun bir ebeveyn tarafından yönlendirildiği anlaşılırsa bu da dikkate alınır.
Velayetin Değiştirilmesi Davası Nasıl Açılır?
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi, olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Davacının veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi |
| Süre | Hak düşürücü süre veya zamanaşımı yoktur |
| Sosyal inceleme raporu | Uzmanlar aracılığıyla alınır, kararın temel dayanaklarındandır |
| Çocuğun dinlenmesi | İdrak çağındaki çocuk uzman eşliğinde dinlenir |
| Harç | Velayet talebi için maktu harç, nafaka talebi için ayrıca nispi harç |
| Geçici tedbir | Acil durumlarda dava sırasında istenebilir |
-
Değişikliği belgeleyin
Boşanmadan sonra çocuğun durumunda ne değiştiğini gösteren okul, sağlık, tutanak ve tanık delillerini toplayın.
-
Dilekçeyi hazırlayın
Velayetin değiştirilmesini, gerekiyorsa iştirak nafakası ve kişisel ilişki düzenlemesini birlikte isteyin.
-
Acil durumu bildirin
Çocuğun güvenliği tehlikedeyse geçici tedbir talebini dilekçeye ekleyin.
-
İnceleme süreci
Mahkeme sosyal inceleme raporu alır, gerekirse çocuğu dinler.
-
Karar ve kanun yolu
Karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.
Velayetin değiştirilmesi davasında değişikliğin çocuğun hayatına etkisinin somut delillerle gösterilmesi gerekir. Velayet davanızı yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Velayet Değişince Nafaka
Velayeti Alan Ebeveyn
Diğer ebeveynden çocuk için iştirak nafakası isteyebilir.
Velayeti Kaybeden Ebeveyn
Daha önce ödenen nafakanın kaldırılmasını ayrıca talep etmelidir. Bu talep için ayrı nispi harç gerekir.
Bakım Yükümlülüğü
Velayet kaldırılsa bile ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma yükümlülüğü devam eder.
Nafaka konusunu iştirak nafakası yazımızda ayrıntılı anlattık.
Ortak Velayet ile İlişkisi
Yargıtay, ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararına olması şartıyla ortak velayete onay vermektedir. Velayetin değiştirilmesi davasında da ebeveynler ortak velayet konusunda anlaşabilir.
Anlaşmalı boşanmada velayetin nasıl düzenlendiğini anlaşmalı boşanmada velayet yazımızda bulabilirsiniz.
Velayetin Değiştirilmesi Yargıtay Kararları
Yargıtay HGK, E.2013/2-1926, K.2015/1139, 01.04.2015.
Velayet sahibinin kişisel ilişkiyi sürekli engellemesinin velayet hakkının kötüye kullanılması olduğu ve velayetin diğer ebeveyne verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Yargıtay HGK, E.2017/2069, K.2018/1179, 06.06.2018.
Velayet ve kişisel ilişkide belirleyici ölçütün çocuğun üstün yararı olduğu, idrak çağındaki çocuğun beyanının önemsenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2013/13402, K.2014/1, 13.01.2014.
Boşanan annenin yeniden evlenmesinin tek başına velayetin değiştirilmesi sebebi olmadığı kabul edilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2019/2532, K.2019/4235, 08.04.2019.
Velayetin değiştirilmesi davasında yetkinin davacının veya ilgililerden birinin oturduğu yere göre belirlendiği kabul edilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2017/2984, K.2017/7416, 13.06.2017.
Velayetin değiştirilmesiyle birlikte nafakanın kaldırılması da isteniyorsa bu talep için ayrıca nispi harç alınması gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2019/8227, K.2020/300, 16.01.2020.
Velayet ve kişisel ilişkinin sosyal inceleme raporu ve çocuğun görüşü dikkate alınarak düzenlenmesi gerektiği kabul edilmiştir.
Boşanma davasında velayetin belirlenmesi hakkında ayrıntılı bilgi için yazımızı inceleyebilirsiniz:
Sıkça Sorulan Sorular
Velayet hangi durumlarda değişir?
Annenin yeniden evlenmesi velayeti etkiler mi?
Çocuk kaç yaşında kiminle kalacağına karar verir?
Velayet davası ne kadar sürer?
Velayet değişince nafaka ne olur?
Anlaşmalı velayet değişikliği mümkün mü?
Velayet davası nerede açılır?
Velayetin değiştirilmesi, velayetin kaldırılması ve kişisel ilişki davaları için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 30 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.