Aile Hukuku

Velayetin Değiştirilmesi Davası: Şartlar ve Süreç

Velayetin Değiştirilmesi Davası: Şartlar ve Süreç

Velayetin değiştirilmesi davası, boşanmadan sonra şartlar değiştiğinde çocuğun velayetinin diğer ebeveyne verilmesi için aile mahkemesinde açılan davadır (TMK m.183). Mahkemenin tek ölçütü çocuğun üstün yararıdır. Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi açıkça kanunda sayılan bir değiştirme sebebidir (TMK m.324/3). Yeniden evlenme ise tek başına yeterli değildir. Davanın bir süre sınırı yoktur.

Son güncelleme: 30 Ekim 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu

Boşanma sırasında verilen velayet kararı kesin değildir. Çocuğun ihtiyaçları ve ebeveynlerin durumu zamanla değişir. Bu rehberde velayetin değiştirilmesi davası için hangi şartların arandığını, mahkemenin nasıl karar verdiğini ve velayetin kaldırılmasından farkını anlatıyoruz.

TMK 183Değişen ŞartlarÇocuğun yararı esastır
TMK 324/3EngellemeKişisel ilişkiye uymama
TMK 349Yeniden EvlenmeTek başına yeterli değil
Süre YokDava HakkıHer zaman açılabilir

Velayetin Değiştirilmesi Davası Nedir?

Boşanmadan sonra yeniden evlenme, başka yere taşınma veya ebeveynin ölümü gibi durumlar ortaya çıkabilir. Bu değişiklikler çocuğun yararını etkiliyorsa hâkim, istem üzerine veya kendiliğinden gerekli önlemleri alır (TMK m.183).

Velayetin değiştirilmesi, bu önlemlerin en önemlisidir. Velayet bir ebeveynden alınıp diğerine verilir.

Yasal dayanak: Velayetin değiştirilmesi ve kaldırılması 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.183, 324/3 ve 348-351’de düzenlenir.

Boşanma sırasında velayetin nasıl belirlendiğini boşanma davasında velayetin belirlenmesi yazımızda anlattık.

Velayetin Değiştirilmesi ile Kaldırılması Farkı

Konu Velayetin Değiştirilmesi Velayetin Kaldırılması
Dayanak TMK m.183 ve 324/3 TMK m.348
Sonuç Velayet diğer ebeveyne geçer Velayet ebeveynden alınır, iki ebeveynden de kaldırılırsa vasi atanır
Şart Durumun değişmesi ve çocuğun yararı Diğer önlemlerin sonuçsuz kalması, ağır ihmal veya yetersizlik
Nitelik Daha sık başvurulan yol Son çare niteliğinde ağır önlem
Bakım yükümlülüğü Devam eder Devam eder (TMK m.350)

Velayeti kaldırılan ebeveyn, kaldırma sebebi ortadan kalkarsa velayetin geri verilmesini isteyebilir (TMK m.351).

Velayetin Değiştirilmesi Sebepleri

Kişisel İlişkinin Engellenmesi

Velayet sahibinin çocuğu diğer ebeveyne sürekli göstermemesi kanunda açıkça değiştirme sebebi olarak sayılmıştır (TMK m.324/3).

Çocuğun İhmali

Çocuğun sağlık, eğitim ve bakım ihtiyaçlarının karşılanmaması.

Güvenlik Riski

Çocuğun bulunduğu ortamda şiddet, madde kullanımı veya istismar riski.

Bakım İmkânının Kalmaması

Velayet sahibinin hastalığı, uzun süreli yokluğu veya çocukla ilgilenemeyecek durumda olması.

Çocuğun Görüşü

İdrak çağındaki çocuğun diğer ebeveynle yaşamak istemesi ve bunun yararına olması.

Yer Değişikliği

Taşınmanın çocuğun eğitimini ve diğer ebeveynle bağını ciddi şekilde etkilemesi.

Ebeveynin kendi istekleri belirleyici değildir: Mahkeme, hangi ebeveynin daha iyi koşullara sahip olduğuna değil, çocuğun yararının nerede olduğuna bakar. Bu nedenle iddiaların çocuğun hayatına etkisi somut olarak gösterilmelidir.

Kişisel ilişkinin engellenmesi halinde izlenecek diğer yolları çocuğu göstermeyen anne veya baba yazımızda anlattık.

Yeniden Evlenme Velayeti Etkiler mi?

Kanun, ebeveynin yeniden evlenmesinin velayetin kaldırılmasını tek başına gerektirmediğini açıkça düzenler (TMK m.349). Yargıtay da yeniden evlenmeyi tek başına değiştirme sebebi saymaz.

Ancak yeni eşin çocuğa kötü davranması, yeni evdeki koşulların çocuğun gelişimini olumsuz etkilemesi gibi somut durumlar varsa velayet değiştirilebilir.

Çocuğun Görüşü ve İdrak Çağı

İdrak çağındaki çocuğun görüşü mahkemece alınmalı ve önemsenmelidir. Bu kural Çocuk Haklarına Dair Sözleşme m.12’ye dayanır.

  • Kanunda belirli bir yaş sınırı yoktur. Çocuğun olgunluğu dikkate alınır.
  • Çocuk uzman eşliğinde ve kendisini rahat hissedeceği bir ortamda dinlenir.
  • Çocuğun isteği tek başına belirleyici değildir, üstün yararıyla birlikte değerlendirilir.
  • Çocuğun bir ebeveyn tarafından yönlendirildiği anlaşılırsa bu da dikkate alınır.

Velayetin Değiştirilmesi Davası Nasıl Açılır?

Konu Kural
Görevli mahkeme Aile mahkemesi, olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi
Yetkili mahkeme Davacının veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi
Süre Hak düşürücü süre veya zamanaşımı yoktur
Sosyal inceleme raporu Uzmanlar aracılığıyla alınır, kararın temel dayanaklarındandır
Çocuğun dinlenmesi İdrak çağındaki çocuk uzman eşliğinde dinlenir
Harç Velayet talebi için maktu harç, nafaka talebi için ayrıca nispi harç
Geçici tedbir Acil durumlarda dava sırasında istenebilir
  1. Değişikliği belgeleyin

    Boşanmadan sonra çocuğun durumunda ne değiştiğini gösteren okul, sağlık, tutanak ve tanık delillerini toplayın.

  2. Dilekçeyi hazırlayın

    Velayetin değiştirilmesini, gerekiyorsa iştirak nafakası ve kişisel ilişki düzenlemesini birlikte isteyin.

  3. Acil durumu bildirin

    Çocuğun güvenliği tehlikedeyse geçici tedbir talebini dilekçeye ekleyin.

  4. İnceleme süreci

    Mahkeme sosyal inceleme raporu alır, gerekirse çocuğu dinler.

  5. Karar ve kanun yolu

    Karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Velayetin değiştirilmesi davasında değişikliğin çocuğun hayatına etkisinin somut delillerle gösterilmesi gerekir. Velayet davanızı yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Velayet Değişince Nafaka

Velayeti Alan Ebeveyn

Diğer ebeveynden çocuk için iştirak nafakası isteyebilir.

Velayeti Kaybeden Ebeveyn

Daha önce ödenen nafakanın kaldırılmasını ayrıca talep etmelidir. Bu talep için ayrı nispi harç gerekir.

Bakım Yükümlülüğü

Velayet kaldırılsa bile ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılma yükümlülüğü devam eder.

Nafaka konusunu iştirak nafakası yazımızda ayrıntılı anlattık.

Ortak Velayet ile İlişkisi

Yargıtay, ebeveynlerin anlaşması ve çocuğun yararına olması şartıyla ortak velayete onay vermektedir. Velayetin değiştirilmesi davasında da ebeveynler ortak velayet konusunda anlaşabilir.

Anlaşmalı boşanmada velayetin nasıl düzenlendiğini anlaşmalı boşanmada velayet yazımızda bulabilirsiniz.

Velayetin Değiştirilmesi Yargıtay Kararları

Kişisel ilişkiyi engellemek değiştirme sebebidir

Yargıtay HGK, E.2013/2-1926, K.2015/1139, 01.04.2015.
Velayet sahibinin kişisel ilişkiyi sürekli engellemesinin velayet hakkının kötüye kullanılması olduğu ve velayetin diğer ebeveyne verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Ölçüt çocuğun üstün yararıdır

Yargıtay HGK, E.2017/2069, K.2018/1179, 06.06.2018.
Velayet ve kişisel ilişkide belirleyici ölçütün çocuğun üstün yararı olduğu, idrak çağındaki çocuğun beyanının önemsenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Yeniden evlenme tek başına yeterli değildir

Yargıtay 2. HD, E.2013/13402, K.2014/1, 13.01.2014.
Boşanan annenin yeniden evlenmesinin tek başına velayetin değiştirilmesi sebebi olmadığı kabul edilmiştir.

Yetkili mahkeme

Yargıtay 2. HD, E.2019/2532, K.2019/4235, 08.04.2019.
Velayetin değiştirilmesi davasında yetkinin davacının veya ilgililerden birinin oturduğu yere göre belirlendiği kabul edilmiştir.

Nafakanın kaldırılması için ayrı harç

Yargıtay 2. HD, E.2017/2984, K.2017/7416, 13.06.2017.
Velayetin değiştirilmesiyle birlikte nafakanın kaldırılması da isteniyorsa bu talep için ayrıca nispi harç alınması gerektiği belirtilmiştir.

Sosyal inceleme ve çocuğun görüşü

Yargıtay 2. HD, E.2019/8227, K.2020/300, 16.01.2020.
Velayet ve kişisel ilişkinin sosyal inceleme raporu ve çocuğun görüşü dikkate alınarak düzenlenmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Velayet hangi durumlarda değişir?
Boşanmadan sonra durum önemli ölçüde değişir ve çocuğun yararı gerektirirse velayet değiştirilebilir (TMK m.183). Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi, çocuğun ihmali, çocuğun bakımının sağlanamaması ve çocuğun güvenliğini tehdit eden yaşam koşulları başlıca sebeplerdir.
Annenin yeniden evlenmesi velayeti etkiler mi?
Tek başına etkilemez. Kanun, yeniden evlenmenin velayetin kaldırılmasını gerektirmediğini açıkça düzenler (TMK m.349). Ancak yeni evlilik çocuğun yararına aykırı bir ortam oluşturuyorsa velayet değiştirilebilir.
Çocuk kaç yaşında kiminle kalacağına karar verir?
Kanunda belirli bir yaş yoktur. Çocuk kendi kararını vermez, ancak idrak çağındaki çocuğun görüşü mahkemece alınır ve önemsenir. Mahkeme son kararı çocuğun üstün yararına göre verir.
Velayet davası ne kadar sürer?
Süre, sosyal inceleme raporunun hazırlanmasına, çocuğun dinlenmesine ve mahkemenin iş yüküne bağlıdır. Acil durumlarda dava sürerken geçici tedbir talep edilebilir.
Velayet değişince nafaka ne olur?
Velayeti alan ebeveyn diğerinden iştirak nafakası isteyebilir. Velayeti kaybeden ebeveyn aleyhine olan nafakanın kaldırılması ise ayrıca talep edilmeli ve bunun için ayrı harç yatırılmalıdır.
Anlaşmalı velayet değişikliği mümkün mü?
Ebeveynler velayetin değiştirilmesi konusunda anlaşabilir. Ancak bu anlaşma mahkemece onaylanmadıkça geçerli olmaz. Mahkeme anlaşmanın çocuğun yararına uygun olup olmadığını inceler.
Velayet davası nerede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme davacının veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar.

Velayetin değiştirilmesi, velayetin kaldırılması ve kişisel ilişki davaları için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 30 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.