Aile Hukuku

Çocuğu Göstermeyen Anne veya Baba: Şikayet ve Yaptırımlar

Çocuğu Göstermeyen Anne veya Baba: Şikayet ve Yaptırımlar

Çocuğu göstermeyen anne veya baba hakkında önce adliyedeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurulur. Kişisel ilişki kararı bu müdürlük aracılığıyla yerine getirilir. Karara uyulmazsa bir ay içinde aile mahkemesine şikayet edilir ve disiplin hapsi istenir. Engelleme sürerse velayetin değiştirilmesi davası açılabilir. İcra dairesi yolu 2023’ten beri uygulanmamaktadır.

Son güncelleme: 30 Ekim 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu

Mahkeme kararına rağmen çocuğunu göremeyen anne veya babanın en sık yaptığı hata, öfkeyle nafakayı kesmek veya çocuğu kendi başına almaya çalışmaktır. Bu adımlar hak kaybına yol açar. Bu rehberde çocuğu göstermeyen anne veya babaya karşı kanunun öngördüğü yolları güncel mevzuata göre adım adım anlatıyoruz.

Adli DestekBaşvuru Yeriİcra dairesi değil
3-10 GünDisiplin HapsiKişisel ilişkiye uymama
3 Aya KadarDisiplin HapsiTeslim emrine uymama
1 AyŞikayet SüresiAile mahkemesine

Yeni Sistem: Kararı Kim Uygular?

Eskiden çocuk teslimi ve kişisel ilişki kararları icra daireleri aracılığıyla yerine getiriliyordu. 7343 sayılı Kanunla bu sistem değişti ve ilgili icra iflas hükümleri kaldırıldı.

Konu Eski Sistem Yeni Sistem (8 Mayıs 2023’ten beri)
Uygulayan birim İcra dairesi Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü
Görevli uzman Sınırlı Psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı veya çocuk gelişimci
Teslim yeri Çoğu zaman icra dairesi Adliyedeki çocuk dostu teslim mekânları
Yaptırım İcra ceza mahkemesinde tazyik hapsi Aile mahkemesinde disiplin hapsi
Ücret İcra masrafları Harçtan muaf

Yasal dayanak: Kararların yerine getirilmesi 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.41/A-41/I ve 4 Ağustos 2022 tarihli yönetmelikte, velayetin değiştirilmesi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.324/3’te düzenlenir.

Mahkeme Kararı Yoksa Ne Yapılır?

Boşanma davası açılmamışsa veya kişisel ilişki için bir karar yoksa önce aile mahkemesinden karar alınmalıdır. Karar olmadan Müdürlük işlem yapamaz ve disiplin hapsi istenemez.

  • Boşanma davası sürüyorsa, dava içinde geçici kişisel ilişki tedbiri istenebilir.
  • Boşanma davası yoksa, ayrı bir kişisel ilişki kurulması davası açılabilir.
  • Acil durumlarda tedbir talebi dava dilekçesiyle birlikte yapılmalıdır.

Bu süreci çocukla kişisel ilişki kurulması davası yazımızda ayrıntılı anlattık.

Çocuğu Göstermeyen Anne veya Baba İçin Adım Adım Yol

  1. Müdürlüğe başvurun

    Kişisel ilişki kararıyla adliyedeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurun. Yükümlü tarafa emir tebliğ edilir.

  2. Görüşme gününü bildirin

    Teslim saatinden en az 48 saat önce Müdürlüğe bildirim yapın. Haklı sebep olmadan üst üste gelmemek dosyanın kapatılmasına yol açabilir.

  3. Uymama halinde tutanak tutturun

    Çocuk getirilmezse durum tutanağa geçirilir. Gerekirse Müdürlük kolluk yardımı ister.

  4. Aile mahkemesine şikayet edin

    Uymama durumunu öğrendiğiniz tarihten itibaren bir ay içinde aile mahkemesine disiplin hapsi istemiyle şikayette bulunun.

  5. Velayeti değiştirmeyi değerlendirin

    Engelleme sürekli hale gelirse velayetin değiştirilmesi davası açın.

Çocuğu göstermeyen anne veya babaya karşı doğru sırayla hareket etmek çocukla bağı korur. Aynı zamanda velayet davasına güçlü bir zemin hazırlar. Bu süreci yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Disiplin Hapsi ve Şikayet Süresi

İhlal Yaptırım Şikayet Süresi
Kişisel ilişki emrine aykırılık 3 günden 10 güne kadar disiplin hapsi 1 ay
Çocuk teslimi emrine aykırılık 3 aya kadar disiplin hapsi 1 ay
Görüşme sonunda çocuğu geri vermeme 3 aya kadar disiplin hapsi 1 ay

Görevli Mahkeme

İşlemi yapan Müdürlüğün bulunduğu yerdeki aile mahkemesi.

İtiraz

Karara tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.

Düşme

Şikayetten vazgeçilirse veya çocuk teslim edilirse disiplin hapsi düşer.

Ceza Davası

Çocuğun kaçırılması veya alıkonulması şüphesinde savcılığa ayrıca şikayet hakkı saklıdır.

Velayetin Değiştirilmesi Sebebi Olarak Engelleme

Çocuğu göstermeyen anne veya baba velayet sahibiyse velayet diğer ebeveyne verilebilir. Kanun, kişisel ilişkinin gereklerine uyulmamasını değiştirme sebebi sayar (TMK m.324/3). Bu ihtimal kişisel ilişki kararında taraflara bildirilir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, velayet sahibinin kişisel ilişkiyi sürekli engellemesini velayet hakkının kötüye kullanılması saymıştır. Ayrıntılar velayetin değiştirilmesi davası yazımızda yer alıyor.

Çocuğu Göstermeyen Eşe Nafaka Kesilir mi?

Nafakayı Kesmeyin

İştirak nafakası çocuğun bakım hakkıdır. Kişisel ilişkinin engellenmesi nafaka yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Nafakanın ödenmemesi icra takibine ve nafaka ödememe suçuna yol açabilir. Bu durum velayet davasında da aleyhinize değerlendirilir.

İştirak nafakasının kuralları için iştirak nafakası yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuk Diğer Ebeveyne Gitmek İstemiyorsa

Çocuğun gitmek istememesi, çocuğu göstermeyen anne veya baba durumuyla her zaman aynı değildir. Yönetmelikte bu durum için özel bir usul öngörülmüştür.

  1. Ayrı görüşmeler

    Uzman önce çocukla ve ebeveynlerle ayrı ayrı görüşür.

  2. Tutanak ve plan

    Ret devam ederse durum gerekçesiyle tutanağa geçirilir ve bir plan hazırlanır.

  3. Takip

    Takip görüşmeleri bir sonraki görüşme gününden önce yapılır.

  4. Mahkemenin değerlendirmesi

    İdrak çağındaki çocuğun görüşü mahkemece dikkate alınır. Çocuğun bir ebeveyn tarafından yönlendirildiği anlaşılırsa bu da değerlendirilir.

Çocuğun güvenliğine ilişkin ciddi bir risk varsa farklı bir yol izlenir. Bu konuyu kişisel ilişkinin kaldırılması yazımızda anlattık.

Manevi Tazminat İstenebilir mi?

Kişisel ilişkinin sürekli engellenmesi, diğer ebeveynin kişilik hakkının ihlali olarak manevi tazminat talebine konu edilebilir. Ancak bu konuda yerleşik bir Yargıtay içtihadı bulunmamaktadır.

Bu nedenle tazminat talebi her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir. Önceliği disiplin hapsi şikayetine ve velayet davasına vermek daha etkili bir yoldur.

Çocuk Yurt Dışına Götürülürse

Çocuk izinsiz olarak yurt dışına götürülebilir veya geri getirilmeyebilir. Bu durumda Lahey Sözleşmesi ve 5717 sayılı Kanun gündeme gelir. Bu durumda Adalet Bakanlığı merkezi makam olarak görev yapar.

Yargıtay ise velayet sahibinin çocuğu yurt dışına çıkarmasını her durumda diğer ebeveynin rızasına bağlamayı ölçüsüz bulmuştur. Her somut olayda çocuğun yararı ayrıca değerlendirilir.

Yargıtay Kararları

Kişisel ilişkiyi engellemek velayetin kötüye kullanılmasıdır

Yargıtay HGK, E.2013/2-1926, K.2015/1139, 01.04.2015.
Velayet sahibi annenin kişisel ilişkiyi sürekli engellemesi velayet hakkının kötüye kullanılması sayılmış ve velayetin babaya verilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Kişisel ilişkiye uymamanın yaptırımı

Yargıtay 2. HD, E.2025/5404, K.2025/9980, 20.11.2025.
Kişisel ilişkiye uymamanın yaptırımının 5395 sayılı Kanun m.41/F ve TMK m.324/3 olduğu belirtilmiştir. Yurt dışı çıkışını diğer ebeveynin rızasına bağlamak hukuka aykırı bulunmuştur.

Çocuğu saklayan babanın kişisel ilişkisi kaldırılabilir

Yargıtay 2. HD, E.2019/5808, K.2019/11366, 13.11.2019.
Çocuğu teslim etmeyip saklayan ve çocuğun huzurunu tehlikeye atan babanın kişisel ilişkisinin kaldırılması gerektiği kabul edilmiştir.

Kişisel ilişki hem çocuğun hem ebeveynin hakkıdır

Yargıtay 2. HD, E.2022/437, K.2022/1224, 10.02.2022.
Kişisel ilişkinin hem çocuğun hem ebeveynin hakkı olduğu, somut bir olgu bulunmadıkça kaldırılamayacağı belirtilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğu göstermeyen anneye ne ceza verilir?
Kişisel ilişki emrine aykırı davranana şikayet üzerine aile mahkemesince 3 günden 10 güne kadar disiplin hapsi verilir. Teslim emrine uymamak ve görüşme sonunda çocuğu geri vermemek ise 3 aya kadar disiplin hapsi gerektirir (5395 sayılı Kanun m.41/F).
Çocuğu göstermeyen anne nereye şikayet edilir?
Önce mahkeme kararıyla adliyedeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvurulur. Karara uyulmazsa bir ay içinde aile mahkemesine disiplin hapsi istemiyle şikayette bulunulur. Çocuğun kaçırılması veya alıkonulması şüphesinde savcılığa da başvurulabilir.
Mahkeme kararı olmadan çocuk gösterilmezse ne yapılır?
Önce aile mahkemesinde kişisel ilişki kurulması istenmelidir. Dava sürerken geçici kişisel ilişki tedbiri de talep edilebilir. Karar olmadan zorla teslim veya disiplin hapsi yoluna gidilemez.
İcra dairesine başvurmak hâlâ mümkün mü?
Hayır. 2023’ten bu yana bu kararları icra daireleri uygulamıyor. Kararlar Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri tarafından yerine getirilir. Eski icra iflas hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Çocuğu göstermeyen eşe nafaka ödemeyi kesebilir miyim?
Hayır. İştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve kişisel ilişki yükümlülüğünden bağımsızdır. Nafaka ödenmezse icra takibi ve nafaka ödememe suçu gündeme gelir. Doğru yol disiplin hapsi şikayeti ve velayetin değiştirilmesi davasıdır.
Çocuğu göstermemek velayeti değiştirir mi?
Değiştirebilir. Velayet sahibinin kişisel ilişkinin gereklerini yerine getirmemesi, çocuğun yararına aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilmesi sebebidir (TMK m.324/3). Yargıtay sürekli engellemeyi velayetin kötüye kullanılması saymaktadır.
Polis çağırılabilir mi?
Kişisel ilişki kararının yerine getirilmesi sırasında çocuk getirilmezse Müdürlük kolluk yardımı isteyebilir. Ebeveynin kendi başına polis çağırarak çocuğu alması yerine Müdürlük üzerinden işlem yapılmalıdır.

Çocuğu göstermeyen anne veya babaya karşı disiplin hapsi şikayeti ve velayet süreci için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 30 Ekim 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.