Blog
Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi 2026 | Temel Özellikler, Sözleşme ve Boşanmada Paylaşım
TMK m. 244–255Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, eşlerin evlilik süresince edindikleri malların ayrı kaldığı, ancak evlilik bittiğinde aileye özgülenen (ortak kullanılan) bazı malların eşit olarak paylaşıldığı seçimlik bir mal rejimidir.
Türk hukuku, eşlere farklı mal rejimleri arasında seçim yapma özgürlüğü tanımaktadır. Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, evlilik süresince malların ayrı tutulmasını, ancak aile için ortak kullanılan varlıkların boşanmada eşit paylaşılmasını sağlayan karma bir çözümdür. İstanbul Boşanma Avukatı olarak Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu bu rehberde paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin tüm boyutlarını, sözleşme sürecini ve diğer mal rejimleriyle karşılaştırmasını aktarmaktadır.
İçindekiler
- Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi Nedir? – TMK m. 244–255
- Temel Özellikleri
- Diğer Mal Rejimleriyle Karşılaştırma
- Mal Ayrılığı Rejimine Nasıl Geçilir?
- Eşler Arasında Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
- Eşlerin Ayrılması Durumunda Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
- Aileye Özgülenen Mallar Nelerdir?
- Paylaşmalı Mal Ayrılığını Ne Zaman Seçmeli?
- Yargıtay Kararlarından Örnekler
- Sıkça Sorulan Sorular
Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi Nedir? — TMK m. 244–255
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 244 ila 255. maddeleri arasında düzenlenen, eşlerin anlaşarak noterde seçebileceği seçimlik mal rejimlerinden biridir.
TMK m. 244
Paylaşmalı mal ayrılığı; iki farklı aşamada farklı kurallar uygular: Evlilik süresince → Her eş kendi malını ayrı yönetir, kendi borcundan kendisi sorumludur, mallar ayrı kalır. Evlilik sona erdiğinde → Yalnızca “aileye özgülenmiş” mallar (aile konutu, ev eşyaları, aile işletmesine ait mallar) eşit paylaşılır, diğer mallar kimin adına kayıtlıysa onda kalır.
Temel Özellikleri
- Yönetim ve Tasarruf: Eşler evlilik boyunca kendi mal varlıkları üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf haklarını tek başlarına korur. Eşlerden biri, diğerinin rızasını almak zorunda kalmaksızın kendi adına kayıtlı malları serbestçe satabilir, devredebilir ya da borç karşılığı kullanabilir.
- Kime Ait Olduğu Belirsiz Mallar: Kime ait olduğu ispat edilemeyen mallar, eşlerin ortak (paylı) mülkiyetinde sayılır. Bu, TMK m. 244/2 kapsamındaki karinenin sonucudur. Hangi malın kime ait olduğunu ispat edemezseniz, o mal yarı yarıya ortaktır.
- Borç Sorumluluğu: Her eş; kendi borçlarından bütün mal varlığı ile sorumludur. Bir eşin borçları nedeniyle diğer eşin mallarına icra takibi yapılamaz. Bu, mal ayrılığının en önemli avantajlarından biridir. Yasal rejim olan edinilmiş mallara katılmada da bu kural geçerlidir ancak paylaşmalı mal ayrılığında bu güvence daha güçlüdür.
- Tasfiye ve Paylaşım: Evlilik sona erdiğinde aileye özgülenmiş olan mallar (örneğin ortak konut ve ev eşyaları) eşit olarak paylaştırılır. Diğer mallar ise kimin üzerindeyse onda kalır, katılma alacağı hesabı yapılmaz.
Diğer Mal Rejimleriyle Karşılaştırma
| Kriter | Edinilmiş Mallara Katılma (Yasal) | Paylaşmalı Mal Ayrılığı | Mal Ayrılığı |
|---|---|---|---|
| Evlilik süresince mal yönetimi | Her eş kendi malını yönetir | Her eş kendi malını yönetir | Her eş kendi malını yönetir |
| Boşanmada paylaşılan mallar | Evlilik içinde edinilen tüm mallar yarı yarıya | Yalnızca aileye özgülenen mallar eşit | Hiçbir mal paylaşılmaz; tapuya bakılır |
| Katılma alacağı hesabı | Evet — artık değerin yarısı | Hayır | Hayır |
| Borç sorumluluğu | Ayrı — eş sorumlu tutulamaz | Ayrı — eş sorumlu tutulamaz | Ayrı — eş sorumlu tutulamaz |
| Seçim yöntemi | Kanun gereği otomatik (seçim gerekmez) | Noterde evlilik sözleşmesiyle | Noterde evlilik sözleşmesiyle |
Mal Ayrılığı Rejimine Nasıl Geçilir?
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimine geçmek için kanunda belirtilen usule uyulması gerekmektedir.
Evlenmeden Önce
Evlilik öncesinde; noterde “evlilik sözleşmesi” düzenlenerek paylaşmalı mal ayrılığı rejimi seçilebilir. Bu sözleşme, evlilik kütüğüne şerh edilir. Evliliğin başından itibaren seçilen rejim geçerli olur.
Evlilik Süresinde
Evlilik süresince de regime geçiş mümkündür. Noterde yeni bir evlilik sözleşmesi düzenlenir. Geçmişe etkili olmaz, sözleşme tarihinden itibaren yeni rejim uygulanır. Daha önce edinilen mallarda eski rejim kuralları geçerliliğini korur.
Eşlerin Birlikte Başvurması Zorunludur: Evlilik sözleşmesi, her iki eşin de aynı anda noterden biri önünde imzalamasıyla kurulur. Vekaletname ile yapılması bazı noterlerce kabul edilmemektedir. Eşlerin birlikte notere gitmesi önerilmektedir.
Eşler Arasında Mal Ayrılığı Sözleşmesi Nasıl Yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi, TMK m. 205 kapsamında resmi şekle tabidir. Yani noter tarafından düzenlenmek zorundadır.
Gerekli Belgeler
Her iki eşin nüfus cüzdanı / kimlik. Evlilik cüzdanı (halihazırda evliyseniz). Varsa önceki mal rejiminin sona erdiğine dair belge. Sözleşmede düzenlenmek istenen özel hükümlerin taslağı.
Noterde Süreç
Noterden randevu alınır. İki eş birlikte noter huzuruna çıkar. Noterlik harçları ödenir. Sözleşme noter tarafından düzenlenir ve taraflarca imzalanır. Sözleşme, evlilik kütüğüne şerh için nüfus müdürlüğüne gönderilir.
Sözleşmenin İçeriği
Hangi mal rejiminin seçildiği açıkça belirtilir. “Aileye özgülenmiş mallar” olarak tanımlanmak istenen varlıklar listeleye eklenebilir. Özel koşullar varsa (örn. belirli mülkün hangi rejime tabi olacağı) açıkça yazılır.
Paylaşmalı mal ayrılığı sözleşmesinin hazırlanması ve boşanmada mal paylaşımının değerlendirilmesi için İstanbul Boşanma Avukatı Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Eşlerin Ayrılması Durumunda Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Eşlerin Ayrılması Durumunda Mal Paylaşımı Nasıl Yapılır?
Boşanma veya ölüm nedeniyle paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin sona ermesi hâlinde tasfiye şu şekilde gerçekleşir:
| Mal Türü | Tasfiyede Ne Olur? |
|---|---|
| Aileye özgülenmiş mallar (aile konutu, ev eşyaları) | Eşit olarak paylaşılır — her eş yarısını alır |
| Kişisel mallar (her eşin kendi adına kayıtlı olanlar) | Kimin üzerindeyse onda kalır; paylaşılmaz |
| Kime ait olduğu belirsiz mallar | Paylı mülkiyet karinesi gereği yarı yarıya ortaktır (TMK m. 244/2) |
| Borçlar | Her eş kendi borçlarından sorumludur; eşe geçmez |
Katılma Alacağı Hesabı Yapılmaz: Paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde; yasal rejimin aksine “artık değerin yarısı” hesabı yapılmaz. Katılma alacağı kavramı bu rejimde yoktur. Yalnızca aileye özgülenen mallar üzerinden eşit paylaşım gerçekleşir. Bu; boşanmada yapılacak hesabı önemli ölçüde basitleştirir.
Aileye Özgülenen Mallar Nelerdir?
“Aileye özgülenmiş mallar” kavramı; paylaşmalı mal ayrılığı rejiminin merkezindedir. Bu tanım, TMK’da ayrıntılı sayılmamış olup içtihat ve doktrin tarafından şekillendirilmektedir.
Aileye Özgülenen Mallar (Paylaşılır)
Aile konutu (müşterek kullanılan ev). Ev eşyaları (mobilya, beyaz eşya, mutfak gereçleri). Aile işletmesine özgülenen mallar. Ortak kullanım amacıyla edinilmiş taşıt. Birlikte kullanılan tatil evi (ortak kullanım ispatlanırsa).
Aileye Özgülenmeyen Mallar (Paylaşılmaz)
Her eşin profesyonel faaliyette kullandığı araç-gereç. Her eşin kişisel mesleki gelirlerinden biriktirdiği mallar. Evlilik öncesinde sahip olunan mallar. Kişisel tasarruf ve yatırım hesapları. Miras ve bağış yoluyla edinilen mallar.
Paylaşmalı Mal Ayrılığını Ne Zaman Seçmeli?
Uygun Olduğu Durumlar
Eşlerden birinin ticari faaliyeti var ve mal varlığını karışıklıktan korumak istiyor. İki eş de yüksek gelirli ve ayrı mal yönetimi tercih ediliyor. Ancak ortak kullanılan ev ve eşyaların boşanmada eşit paylaşılması isteniyor. Yasal rejime göre daha sınırlı paylaşım öngörülmek isteniyor.
Daha Az Uygun Olduğu Durumlar
Eşlerden biri ev hanımı/ev erkeği olup ekonomik katkısı tapuya yansımıyor. Eşler arasında gelir ve mal varlığı farkı büyük. Evlilik boyunca birlikte edinilen tüm malların paylaşılması isteniyor. Uzun süreli evliliklerde eşit katkı ispatı güçse yasal rejim daha koruyucu olabilir.
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Y8HD — Aileye Özgülenme; Kullanım Amacına Göre BelirlenirYargıtay 8. Hukuk Dairesi; paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde bir malın “aileye özgülenmiş” sayılabilmesi için fiilen ve sürekli biçimde aile ihtiyaçları için kullanılıyor olması gerektiğini içtihat etmektedir. Kullanım amacını ispat yükü; talep eden taraftadır.
Y8HD — Paylı Mülkiyet Karinesi ÇürütülebilirYargıtay; kime ait olduğu belirsiz mallarda paylı mülkiyet karinesinin aksi ispat edilebilir nitelikte olduğunu içtihat etmektedir. Belgesel kanıt (banka dekontları, tapu senetleri, fatura) ile malın kimin tarafından edinildiğini ispat eden eş; paylı mülkiyet karinesini çürütebilmektedir.
Y8HD — Mal Rejimi Sözleşmesi Resmi Şekle TabidirYargıtay; taraflar arasında yapılan ancak noter tarafından resmî olarak düzenlenmemiş evlilik sözleşmelerinin geçersiz olduğunu içtihat etmektedir. El ile yazılmış ya da adi senet biçimindeki mal rejimi anlaşmaları; hukuken sonuç doğurmamaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mal ayrılığı rejimine nasıl geçilir?
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimine geçmek için her iki eşin birlikte notere başvurarak evlilik sözleşmesi düzenlemesi gerekmektedir. Bu sözleşme, TMK m. 205 uyarınca resmî şekle tabidir ve noter tarafından düzenlenmek zorundadır. El yazılı ya da adi senet biçimindeki anlaşmalar geçersizdir. Evlilik öncesinde veya evlilik süresince yapılabilir. Geçmiş mal hareketlerine geriye dönük etkisi yoktur.
Eşlerin ayrılması durumunda mal paylaşımı nasıl yapılır?
Paylaşmalı mal ayrılığı rejiminde boşanma ya da ölüm nedeniyle rejim sona erince: Aileye özgülenmiş mallar (aile konutu, ev eşyaları, aile işletmesine özgülenen mallar) eşit paylaşılır. Kişisel mallar (her eşin adına kayıtlı bireysel varlıklar) paylaşılmaz, kimin üzerindeyse onda kalır. Kime ait olduğu belirsiz mallar, paylı mülkiyet karinesiyle yarı yarıya ortaktır. Katılma alacağı hesabı yapılmaz — bu, yasal rejimden temel farktır.
Eşler arasında mal ayrılığı sözleşmesi nasıl yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi (evlilik sözleşmesi); noterde iki eşin birlikte hazır bulunmasıyla düzenlenir. Gerekli belgeler: her iki eşin kimliği, evlilik cüzdanı. Noterlik harçları ödenerek sözleşme düzenlenir ve imzalanır. Sözleşme, evlilik kütüğüne şerh edilmek üzere nüfus müdürlüğüne iletilir. El ile yazılmış ya da adi senet biçimindeki anlaşmalar geçersizdir — noter zorunludur.
Evli çiftlerin yaptığı mal paylaşımı sözleşmesi nedir?
Evli çiftlerin noterde yaptığı mal rejimi sözleşmesi; yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi yerine başka bir mal rejimi seçilmesini sağlar. Bu sözleşmeyle paylaşmalı mal ayrılığı, saf mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimi seçilebilir. Sözleşme, gelecekteki mallara uygulanır, geçmişe etkisi yoktur. İki eşin de onayıyla ve noter huzurunda yapılmak zorundadır. Anlaşmalı boşanma protokolündeki mal anlaşmasından farklıdır — bu sözleşme evlilik süresinde yapılır.
Paylaşmalı mal ayrılığı ile mal ayrılığı rejimi arasındaki fark nedir?
Mal ayrılığı rejiminde: Her eş kendi adına kayıtlı tüm mallarını korur; boşanmada hiçbir mal paylaşılmaz; tamamen tapuya bakılır. Paylaşmalı mal ayrılığında: Evlilik boyunca aynı yönetim özgürlüğü geçerlidir ancak boşanmada “aileye özgülenmiş mallar” (aile konutu, ev eşyaları) eşit paylaşılır. Paylaşmalı mal ayrılığı, saf mal ayrılığına göre aileye adanmış mallar bakımından daha dengeli bir sonuç üretir.
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, evlilik sözleşmesi ve boşanmada mal paylaşımı konularında Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.