Blog
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi | Kişisel Mal, TMK 229 ve Yargıtay Kararları 2026
Edinilmiş mallara katılma rejimi; 1 Ocak 2002’den itibaren Türk Medeni Kanunu’nda kabul edilen yasal mal rejimidir. Evlilik sürasında aksine bir sözleşme yapılmamışsa geçerlidir. Bu sisteme göre evlilik birliği içinde eşlerin emekleriyle edindikleri malvarlığı; boşanma veya ölüm hâlinde kural olarak yarı yarıya paylaşılır.
Edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesi TMK 218 kapsamında; kişisel ve edinilmiş malların ayrıştırılması, artık değerin hesaplanması ve katılma alacağının tespiti aşamalarından oluşmaktadır. İstanbul Boşanma Avukatı olarak Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; bu rehberde mal ayrımının temel kurallarını, TMK 227 değer artış payını, TMK 229 mal kaçırma düzenlemesini, kredi ile alınan evin paylaşımını ve görevli mahkeme konusunu aktarmaktadır.
İçindekiler
- Temel Kurallar ve Mal Ayrımı
- Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Paylaşım
- Artık Değer Hesaplama Örneği
- Katılma Alacağı ve Değer Artış Payı — TMK 227
- Mal Kaçırma ve Eklenecek Değerler — TMK 229
- Krediyle Alınan Evin Boşanmada Paylaşılması
- Şirket Hisseleri Edinilmiş Mal Sayılır mı?
- Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme
- Yargıtay Kararlarından Örnekler
- Sıkça Sorulan Sorular
Temel Kurallar ve Mal Ayrımı
Bu mal rejimi içinde; boşanmada kişisel mal ve edinilmiş mal ayrımı belirleyici kritere dönüşür. Aksi ispatlanmadıkça tüm mallar edinilmiş mal sayılır.
Eşlerin bu mal rejimi devam ederken karşılığı vererek elde ettikleri mallardır. Çalışmanın karşılığı olan gelirler, sosyal güvenlik ödemeleri, edinilmiş malların gelirleri ve tazminat ödemeleri bu gruba girer. Evlilik boyunca alınan ev, araba ve banka birikimlerini de kapsayan örneklerin yanı sıra kişisel malların gelirleri de (kira, faiz) edinilmiş mal sayılır.
Eşlerden birinin yalnızca kişisel kullanımına yarayan eşyalar; evlilik öncesi sahip olunan mallar; miras kalma veya bağışlanan mallar ve manevi tazminat alacakları kişisel mal sayılır. Bu mallar paylaşım dışı tutulur. Aksi ispatlanmadıkça tüm mallar edinilmiş mal sayılır.
| Mal Türü | Edinilmiş Mal mı? | Kişisel Mal mı? | Not |
|---|---|---|---|
| Evlilik içinde alınan ev / araba | Evet | Hayır | Kaynağı önemli; kişisel parayla alındıysa kişisel mal |
| Maaş ve işten elde edilen gelir | Evet | Hayır | Evlilik süresince elde edilen her gelir |
| Miras kalan daire | Hayır | Evet | Miras kalan dairenin kira geliri edinilmiş maldır |
| Bağış olarak alınan para | Hayır | Evet | Bağışlanan varlığın geliri edinilmiş mal sayılır |
| Evlilik öncesi birikim | Hayır | Evet | İspatlanması gerekir; banka dökümü kritik |
| Ziynet eşyaları (düğün altınları) | Hayır | Evet (TMK m. 220/4) | Kişisel maldır; mal paylaşımı dışındadır |
| Manevi tazminat | Hayır | Evet | Maddi tazminat edinilmiş maldır |
| Kişisel malın kira / faiz geliri | Evet | Hayır | Miras evin kirası paylaşıma dahildir |
| Şirket hissesi (evlilik içinde edinilen) | Evet | Hayır | Şirketteki değer artışı da katılma hesabına girer |
Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Paylaşım
Mal Rejiminin Tasfiyesi ve Paylaşım
Boşanma veya ölüm durumunda tasfiye süreci üç adımda ilerler:
1. Malların Ayrılması
Eşler öncelikle kendi kişisel ve edinilmiş mallarını belirler ve ayırır. Kişisel mallar her eşe iade edilir; ispatlanamamış mallar edinilmiş mal sayılır.
2. Artık Değerin Hesaplanması
Her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden varsa o eşe ait borçlar çıkarılır. Kalan miktar “artık değer”dir. Hesaplama; dava tarihi esas alınarak yapılır.
3. Katılma Alacağı
Eşler; diğer eşin artık değerinin yarısı oranında hak sahibi olur. Bu talep hesaplandıktan sonra takas edilir ve hak sahibi eşe ödenir.
Önemli: Mal rejimi davaları; boşanma davasının açıldığı tarih esas alınarak değerlendirme yapılır. Boşanma davası açılmadan mal kaçırılan durumlarda TMK m. 229 devreye girer. Mal rejimi; dava açıldığı tarihte değil hâkimin taksimine ilişkin kararın kesinleştiği tarihte sona erer.
Artık Değer Hesaplama Örneği
130.000 TL
Mal paylaşımı hesabı ve tasfiye stratejisi için İstanbul Boşanma Avukatı Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Katılma Alacağı ve Değer Artış Payı Davası — TMK 227
Katılma alacağı ve değer artış payı davası TMK 227; bir eşin diğer eşin kişisel mallarına katkıda bulunması hâlinde oluşan hakkı düzenler.
Değer Artış Payı Nedir?
Eşlerden biri diğerinin kişisel malına (örneğin babadan miras kalan araziye) evlilik süresince emek, para veya başka katkı sağlamışsa; bu katkı karşılığında TMK m. 227 kapsamında değer artış payı talep edilebilir. Katkı oranı ve değer artışı; karar anındaki değer esas alınarak hesaplanır.
Katılma Alacağından Farkı
Katılma alacağı; edinilmiş malların yarısı üzerindeki hak. Değer artış payı; kişisel mala yapılan katkının karşılığı. Her ikisi aynı davada birlikte talep edilebilir; birbirini dışlamaz.
Boşanmada Mal Kaçırma ve Eklenecek Değerler — TMK 229
Boşanmada mal kaçırma eklenecek değerler TMK 229; tasfiyeden kaçınmak amacıyla yapılan devir ve elden çıkarmaları engeller.
| Mal Kaçırma Yöntemi | TMK 229 Kapsamı | Hukuki Sonuç |
|---|---|---|
| Karşılıksız / değer altında mal devri | Evet — son 1 yıl içinde yapılmışsa | Hesap dışı tutulamaz; edinilmiş mal havuzuna eklenir |
| Paravan kişiye sahte borç senedi | Kötü niyet ispatlanırsa | Tasarrufun iptali (TBK m. 282) ile geri alınabilir |
| Akrabalara tapu devri | Mal rejimi sona ermeden önceki 1 yıl | Eklenecek değer olarak talep edilebilir |
| Boşanma öncesi büyük nakit çekimi | Makul sebep yoksa | Artık değer hesabında dikkate alınır |
Dikkat: TMK m. 229 kapsamındaki talepler; mal rejiminin sona ermesinden önceki 1 yıllık dönem için özellikle kritiktir. Ancak kötü niyetin ispatlanması ve zaman aşımı sürelerine dikkat edilmesi gerekir. Bu davalarda banka dökümü ve tapu incelemesi belirleyici delil olmaktadır.
Krediyle Alınan Evin Boşanmada Paylaşılması
Krediyle alınan evin boşanmada paylaşılması Yargıtay kararı; hem alım kaynağının hem de kredi ödemeleri döneminin birlikte değerlendirilmesini gerektirmektedir.
Kredi Tamamen Evlilik İçinde Ödendi
Ev satın alınmış ve tüm taksitler evlilik içinde ödenmiştir. Bu durumda evin tamamı; tapu kimin üzerinde olursa olsun edinilmiş mal sayılır. Eşin katılma alacağı tüm artık değer üzerinden hesaplanır.
Kredi Evlilikten Önce Başladı
Ev evlilik öncesinde alınmış; bir kısmı evlilik öncesi ödendi. Evlilik süresince ödenen taksitler; edinilmiş mal sayılır ve bu kısım hesaba katılır. Kişisel katkı oranı ve edinilmiş mal katkısı ayrı ayrı belirlenir.
Yargıtay Tutumu
Yargıtay; krediyle alınan ev paylaşımında; tapu sahibinin kim olduğunun değil, taksitlerin hangi gelirlerle ödendiğinin belirleyici olduğunu içtihat etmektedir. Ortak gelirlerle ödenen taksit; her iki eşin edinilmiş malı anlamına gelir.
Şirket Hisseleri Edinilmiş Mal Sayılır mı?
Evlilik süresince edinilen ya da değer kazanan şirket hisseleri; edinilmiş mal kapsamında değerlendirilir. Ancak bu konuda birkaç önemli ayrıma dikkat edilmelidir.
- Evlilik içinde kurulan veya satın alınan şirket: Hisseler edinilmiş mal sayılır; katılma alacağı hesabına girer.
- Evlilik öncesinde kurulan şirket: Hisseler kişisel mal sayılır. Ancak evlilik süresince şirketin değer kazanması; bu değer artışını edinilmiş mal kapsamına sokabilir.
- Şirket kârlarının edinilmiş mal niteliği: Evlilik süresinde elde edilen şirket kârları ve kâr payları; edinilmiş mal sayılır.
- Şirketin gerçek değeri: Bilanço değil; piyasa/gerçek değer esas alınır. Bilirkişi incelemesi sıklıkla gerekir.
Boşanmada mal paylaşımının tüm aşamaları ve çekişmeli dava süreci için Çekişmeli Boşanma Davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Mal Rejimi Tasfiyesi Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme
Mal rejimi tasfiyesi zamanaşımı ve görevli mahkeme meselesi; süreler kaçırıldığında hak kayıplarına yol açabileceğinden dikkatle izlenmelidir.
Zamanaşımı Süresi
Yargıtay HGK’nın 17.04.2013 tarihli kararı; katılma alacağı davasında boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı uygulandığını kesinleştirmiştir (TBK m. 146). Boşanmadan 10 yıl geçmeden dava açılmazsa hak düşer.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Mal rejimi tasfiyesi davalarında görevli mahkeme; Aile Mahkemesidir. Boşanma davası sonucunda açılacak mal rejimi davasında yetkili mahkeme; davacının yerleşim yeri veya boşanma kararını veren mahkemedir. Boşanma davası ile birlikte açılabilir; ayrı da açılabilir.
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Evlenmeden önce aldığım evin boşanmada eşime payı düşer mi?
Hayır. Evlilik öncesinde satın alınan ev; kişisel mal sayılır ve katılma alacağı hesabına dahil edilmez. Ancak bu evin evlilik süresinde değer kazanması ve bu değer artışına diğer eşin edinilmiş mal kaynağından katkı sağladığı ispatlanırsa; TMK m. 227 kapsamında değer artış payı talep edilebilir. Evin kişisel mal olduğunu ispat yükü; iddiayı ileri süren eşe aittir. Tapu tarihi ve banka dökümü bu ispatın temel araçlarıdır.
Evlilik içinde bana miras kalan daire veya para boşanmada paylaşılır mı?
Hayır. Miras yoluyla edinilen varlıklar; TMK m. 220/3 kapsamında kişisel mal sayılır ve mal paylaşımı dışında tutulur. Ancak iki önemli istisna: mirasın kira veya faiz gibi gelirleri edinilmiş mal sayılır ve paylaşıma girer. Ayrıca miras para ile evlilik içinde bir ev alındıysa; bu evin kişisel mal olduğunu ispat etmek gerekir. İspat edilemezse edinilmiş mal sayılma riski vardır.
Düğünde takılan altınlar (ziynet eşyaları) kişisel mal mıdır, boşanmada nasıl paylaşılır?
Evet, kişisel maldır. TMK m. 220/4 uyarınca ziynet eşyaları (bilezik, küpe, kolye, cumhuriyet altını vb.) kişisel mal sayılır ve edinilmiş mallara katılma hesabına dahil edilmez. Bu nedenle mal paylaşımı davası kapsamında talep edilemez. Ancak karşı tarafın elinde bulunan veya harcamış olduğu ziynet eşyaları için ayrı bir ziynet alacağı davası açılabilir. Bu iki dava birbirinden bağımsızdır.
Eşim boşanma davasından önce malları başkasının üzerine devretti, bu malları geri alabilir miyim?
Evet, mümkündür. İki yol mevcuttur: TMK m. 229 kapsamında mal rejiminin sona ermesinden önceki 1 yıl içinde karşılıksız veya değer altında yapılan devirler “eklenecek değer” olarak artık değer hesabına dahil edilmesini talep edebilirsiniz. Daha güçlü bir yol için TBK m. 282 kapsamında tasarrufun iptali davası açılabilir; bu yolda kötü niyetin ispatlanması ve devrin tasfiyeden kaçınma kastıyla yapıldığının gösterilmesi gerekmektedir. Banka dökümleri ve tapu kayıtları bu davalarda belirleyici delil olmaktadır.
Kredi taksitleri evlilik içinde ödenmeye devam eden evin paylaşımı nasıl yapılır?
Ev evlilik öncesinde alınmış olsa bile; taksitlerin evlilik içinde edinilmiş mal kaynağından (maaş, kira geliri vb.) ödenmesi durumunda; ödenen katkı oranında edinilmiş mal niteliği kazanır. Hesaplama; toplam kredi bedelinin ne kadarının evlilik içinde ödendiğine ve bu ödemenin hangi kaynaktan yapıldığına göre belirlenir. Tamamen evlilik içinde alınıp ödenen bir ev ise tam olarak edinilmiş mal sayılır.
Mal paylaşımı davası boşanma davası devam ederken açılabilir mi?
Evet. Mal paylaşımı (katılma alacağı) davası; boşanma davası ile birlikte aynı dilekçede talep edilebilir ya da boşanma kesinleştikten sonra ayrı dava olarak açılabilir. Uygulamada genellikle boşanma davası sonrası ayrı açılmaktadır; çünkü hesaplama için boşanma kararının kesinleşmesi ve tasfiye tarihinin netleşmesi gerekmektedir. Her iki yol da hukuken mümkündür.
Şirket hisseleri veya şirket kârları edinilmiş mal sayılır mı?
Evlilik içinde kurulan veya satın alınan şirket hisseleri; edinilmiş mal sayılır ve katılma alacağı hesabına girer. Evlilik öncesi kurulan şirketin hisseleri kişisel mal olmakla birlikte; evlilik süresinde elde edilen kâr payları ve şirketteki değer artışı edinilmiş mal kapsamına girebilir. Şirketin gerçek değerinin tespiti için bilirkişi incelemesi gereklidir; bilanço değeri değil piyasa değeri esas alınmaktadır.
Edinilmiş mallara katılma rejimi, katılma alacağı davası ve mal kaçırma konusunda hukuki değerlendirme için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.