Blog
Nafakanın Kaldırılması Davası ve Nafaka Azaltma Şartları
Nafakanın kaldırılması davası, boşanmadan sonra şartlar değiştiğinde nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi için aile mahkemesinde açılan davadır. Nafaka alan eşin evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi kaldırma sebebidir (TMK m.176/3). Yeniden evlenme veya ölüm halinde nafaka kendiliğinden kalkar. Mali durum değişirse nafakanın azaltılması da istenebilir (TMK m.176/4).
Son güncelleme: 4 Kasım 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Yıllardır nafaka ödeyen pek çok kişi, değişen hayat şartlarına rağmen ödemenin süresiz devam edeceğini düşünür. Oysa kanun, şartlar değiştiğinde nafakanın kaldırılmasına veya azaltılmasına imkân tanır. Bu rehberde nafakanın kaldırılması davası için gereken şartları, ispat yollarını ve davanın icra takibine etkisini anlatıyoruz.
İçindekiler
- Nafakanın Kaldırılması Davası Nedir?
- Nafaka Hangi Durumlarda Kendiliğinden Kalkar?
- Nafakanın Kaldırılması Sebepleri
- Nafakanın Azaltılması Davası
- İştirak Nafakasının Kaldırılması
- Fiili Birliktelik ve Gelir Nasıl İspatlanır?
- Mahkeme, Harç ve Davanın Etkisi
- Dava Sürerken İcra Takibi ve Nafaka
- AYM Süresiz Nafaka Kararı ve Mevcut Nafakalar
- Nafakanın Kaldırılması Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Nafakanın Kaldırılması Davası Nedir?
Boşanmada hükmedilen nafaka, tarafların o tarihteki durumuna göre belirlenir. Sonradan ortaya çıkan önemli değişiklikler nafakanın kaldırılmasını veya azaltılmasını haklı kılabilir.
Nafaka yükümlüsü bu değişikliği mahkemeye kanıtlamalıdır. Kendi başına ödemeyi kesmesi ise icra takibine ve nafaka ödememe suçuna yol açabilir.
Yasal dayanak: Nafakanın kaldırılması ve azaltılması 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175, 176, 182 ve 328-331’de düzenlenir.
Nafaka türlerini boşanmada nafaka talebi ve yoksulluk nafakası yazılarımızda anlattık.
Nafaka Hangi Durumlarda Kendiliğinden Kalkar?
| Durum | Sonuç | Ne Yapılmalı? |
|---|---|---|
| Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi | Nafaka kendiliğinden kalkar | Nüfus kaydıyla icra dairesine veya icra mahkemesine başvurulur |
| Taraflardan birinin ölümü | Nafaka kendiliğinden kalkar | Ölüm kaydı sunulur |
| Çocuğun ergin olması | İştirak nafakası sona erer | Eğitim sürüyorsa çocuk yardım nafakası isteyebilir |
Dikkat: Kendiliğinden sona erme hallerinde de icra takibi devam ediyorsa icra mahkemesine başvurulmalıdır. Aksi halde takip sürebilir.
Nafakanın Kaldırılması Sebepleri
Evlenmeden Fiilen Evli Gibi Yaşama
Nafaka alan eşin başka biriyle evli gibi birlikte yaşaması. En sık başvurulan kaldırma sebebidir.
Yoksulluğun Ortadan Kalkması
Düzenli ve yeterli gelir elde edilmesi, miras veya önemli bir malvarlığı edinilmesi.
Haysiyetsiz Hayat Sürme
Süreklilik gösteren ve toplumca onur kırıcı kabul edilen yaşam tarzı. Tek bir olay yeterli değildir.
Hakkaniyet
Tarafların durumundaki köklü değişiklikler nedeniyle nafakanın sürmesinin hakkaniyete aykırı hale gelmesi.
Nafaka yükümlülüğünün hangi hallerde doğmadığını erkek hangi hallerde nafaka ödemez yazımızda anlattık.
Nafakanın Azaltılması Davası
Nafakanın tamamen kaldırılması için şartlar yoksa azaltma istenebilir. Tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyet bu talebin dayanağıdır (TMK m.176/4).
| Konu | Kaldırma | Azaltma |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m.176/3 | TMK m.176/4 |
| Sebep | Fiili birliktelik, yoksulluğun sona ermesi, haysiyetsiz hayat | Gelir azalması, işsizlik, yeni yükümlülükler, alacaklının gelirinin artması |
| Sonuç | Nafaka sona erer | Nafaka tutarı düşürülür |
| Talep | Kaldırma talebi azaltmayı da kapsar | Ayrıca veya terditli istenebilir |
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kaldırma talebinin azaltma talebini de kapsadığını kabul etmektedir. Yine de dilekçede kaldırma, olmazsa azaltma talebinin birlikte yazılması önerilir.
Nafakanın tersine artırılması için açılan davayı nafaka artırım davası yazımızda anlattık.
Nafakanın kaldırılması davasında başarı, değişikliğin somut delillerle ispatına bağlıdır. Bu süreci yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İştirak Nafakasının Kaldırılması
Çocuk için ödenen iştirak nafakası, çocuğun ergin olmasıyla sona erer. Velayetin nafaka ödeyen ebeveyne geçmesi halinde de kaldırma talep edilebilir.
Çocuğun eğitimi devam ediyorsa ergin çocuk ana babasından yardım nafakası isteyebilir (TMK m.328/2). Bu talebi çocuk kendisi ileri sürer. Ayrıntılar iştirak nafakası ve velayetin değiştirilmesi davası yazılarımızda yer alıyor.
Fiili Birliktelik ve Gelir Nasıl İspatlanır?
-
Adres ve yerleşim kayıtları
Nafaka alan eşin başka biriyle aynı adreste kayıtlı olup olmadığı araştırılır.
-
SGK ve vergi kayıtları
Düzenli çalışma, sigorta primi ve gelir kayıtları istenir.
-
Banka ve tapu kayıtları
Hesap hareketleri ve edinilen taşınmazlar araştırılır.
-
Tanık beyanları
Komşu ve yakın çevreden birlikteliği bilen tanıklar dinlenir.
-
Sosyal medya ve fotoğraflar
Birlikte yaşamı gösteren paylaşımlar delil olarak sunulabilir.
-
Sosyal ve ekonomik durum araştırması
Mahkeme tarafların güncel durumunu kolluk aracılığıyla araştırır.
Sosyal medya delillerinin kullanımını sosyal medya yazışmaları delil olur mu yazımızda anlattık.
Mahkeme, Harç ve Davanın Etkisi
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi, olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Kural olarak davalının, yani nafaka alanın yerleşim yeri |
| Yargılama usulü | Basit yargılama |
| Harç | Nispi harç, yıllık nafaka tutarı esas alınır |
| Süre | Değişiklik devam ettiği sürece dava açılabilir |
| Kararın etkisi | Kural olarak dava tarihinden itibaren |
Dava Sürerken İcra Takibi ve Nafaka
Nafakanın kaldırılması davası açmak ödeme yükümlülüğünü durdurmaz. Dava sonuçlanana kadar nafaka ödenmeye devam edilmelidir.
Ödenmeyen nafaka için ilamlı icra takibi yapılır ve birikmiş borç faiziyle istenir.
Nafaka ödememe şikayeti üzerine tazyik hapsi gündeme gelebilir.
Bu yaptırımları nafaka ödememe suçu yazımızda anlattık.
AYM Süresiz Nafaka Kararı ve Mevcut Nafakalar
Anayasa Mahkemesi, TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmiştir.
- İptal kararı mevcut nafakaları kendiliğinden sona erdirmez.
- Yeni süre düzenlemesi için yasa değişikliği gerekir. Bu konudaki düzenleme henüz yasalaşmamıştır.
- Bugün için nafakadan kurtulmanın yolu, TMK m.176 şartlarına dayanarak dava açmaktır.
Bu gelişmeyi süresiz nafaka iptal edildi mi ve nafaka düzenlemesi yazılarımızda takip ediyoruz.
Nafakanın Kaldırılması Yargıtay Kararları
Yargıtay HGK, E.2017/3-1532, K.2017/1465, 29.11.2017.
Nafakanın kaldırılması talebinin azaltma talebini de içerdiği kabul edilmiştir. Boşanma ve dava tarihindeki mali durumlar karşılaştırılarak hakkaniyete uygun indirim yapılmalıdır.
Yargıtay HGK, E.2023/2-582, K.2025/24, 12.02.2025.
Anlaşmalı boşanma protokolünde döviz cinsinden kararlaştırılan süresiz nafakanın, 18 yıl sonra değişen şartlar nedeniyle Türk lirasına uyarlanması gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2013/20565, K.2014/4474, 03.03.2014.
Nafaka alacaklısının başka biriyle evli gibi yaşadığının ispatlanması halinde nafakanın kaldırılması gerektiği kabul edilmiştir.
Yargıtay 3. HD, E.2015/9825, K.2015/13574, 07.09.2015.
Asgari ücretle çalışmaya başlamanın nafakayı tek başına kaldırmadığı, azaltma talebinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 3. HD, E.2016/10053, K.2017/597, 25.01.2017.
Nafaka alacaklısının devlet memuru olarak düzenli gelir elde etmeye başlaması halinde nafakanın tamamen kaldırılması gerektiği kabul edilmiştir.
Nafaka miktarı nasıl belirlenir? hakkında ayrıntılı bilgi için yazımızı inceleyebilirsiniz:
Sıkça Sorulan Sorular
Nafaka hangi durumlarda kaldırılır?
Nafaka kendiliğinden kalkar mı?
Nafaka alan eş çalışmaya başlarsa nafaka kesilir mi?
Nafaka kaldırma davası ne kadar sürer?
Nafaka kaldırılırsa ödenen paralar geri alınır mı?
Anlaşmalı boşanmada belirlenen nafaka kaldırılabilir mi?
Nafaka ödeyen işsiz kalırsa nafaka azaltılır mı?
AYM kararıyla mevcut süresiz nafakalar kesildi mi?
Nafakanın kaldırılması, azaltılması ve nafaka icra takipleri için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 4 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.