Aile Hukuku

Nafakanın Kaldırılması Davası ve Nafaka Azaltma Şartları

Nafakanın Kaldırılması Davası ve Nafaka Azaltma Şartları

Nafakanın kaldırılması davası, boşanmadan sonra şartlar değiştiğinde nafaka yükümlülüğünün sona erdirilmesi için aile mahkemesinde açılan davadır. Nafaka alan eşin evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması, yoksulluğunun sona ermesi veya haysiyetsiz hayat sürmesi kaldırma sebebidir (TMK m.176/3). Yeniden evlenme veya ölüm halinde nafaka kendiliğinden kalkar. Mali durum değişirse nafakanın azaltılması da istenebilir (TMK m.176/4).

Son güncelleme: 4 Kasım 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu

Yıllardır nafaka ödeyen pek çok kişi, değişen hayat şartlarına rağmen ödemenin süresiz devam edeceğini düşünür. Oysa kanun, şartlar değiştiğinde nafakanın kaldırılmasına veya azaltılmasına imkân tanır. Bu rehberde nafakanın kaldırılması davası için gereken şartları, ispat yollarını ve davanın icra takibine etkisini anlatıyoruz.

TMK 176/3KaldırmaFiili birliktelik, yoksulluğun sona ermesi
TMK 176/4AzaltmaMali durumun değişmesi
KendiliğindenSona ErmeYeniden evlenme veya ölüm
Dava TarihiEtkiKural olarak dava tarihinden

Nafakanın Kaldırılması Davası Nedir?

Boşanmada hükmedilen nafaka, tarafların o tarihteki durumuna göre belirlenir. Sonradan ortaya çıkan önemli değişiklikler nafakanın kaldırılmasını veya azaltılmasını haklı kılabilir.

Nafaka yükümlüsü bu değişikliği mahkemeye kanıtlamalıdır. Kendi başına ödemeyi kesmesi ise icra takibine ve nafaka ödememe suçuna yol açabilir.

Yasal dayanak: Nafakanın kaldırılması ve azaltılması 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.175, 176, 182 ve 328-331’de düzenlenir.

Nafaka türlerini boşanmada nafaka talebi ve yoksulluk nafakası yazılarımızda anlattık.

Nafaka Hangi Durumlarda Kendiliğinden Kalkar?

Durum Sonuç Ne Yapılmalı?
Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi Nafaka kendiliğinden kalkar Nüfus kaydıyla icra dairesine veya icra mahkemesine başvurulur
Taraflardan birinin ölümü Nafaka kendiliğinden kalkar Ölüm kaydı sunulur
Çocuğun ergin olması İştirak nafakası sona erer Eğitim sürüyorsa çocuk yardım nafakası isteyebilir

Dikkat: Kendiliğinden sona erme hallerinde de icra takibi devam ediyorsa icra mahkemesine başvurulmalıdır. Aksi halde takip sürebilir.

Nafakanın Kaldırılması Sebepleri

Evlenmeden Fiilen Evli Gibi Yaşama

Nafaka alan eşin başka biriyle evli gibi birlikte yaşaması. En sık başvurulan kaldırma sebebidir.

Yoksulluğun Ortadan Kalkması

Düzenli ve yeterli gelir elde edilmesi, miras veya önemli bir malvarlığı edinilmesi.

Haysiyetsiz Hayat Sürme

Süreklilik gösteren ve toplumca onur kırıcı kabul edilen yaşam tarzı. Tek bir olay yeterli değildir.

Hakkaniyet

Tarafların durumundaki köklü değişiklikler nedeniyle nafakanın sürmesinin hakkaniyete aykırı hale gelmesi.

Nafaka yükümlülüğünün hangi hallerde doğmadığını erkek hangi hallerde nafaka ödemez yazımızda anlattık.

Nafakanın Azaltılması Davası

Nafakanın tamamen kaldırılması için şartlar yoksa azaltma istenebilir. Tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyet bu talebin dayanağıdır (TMK m.176/4).

Konu Kaldırma Azaltma
Dayanak TMK m.176/3 TMK m.176/4
Sebep Fiili birliktelik, yoksulluğun sona ermesi, haysiyetsiz hayat Gelir azalması, işsizlik, yeni yükümlülükler, alacaklının gelirinin artması
Sonuç Nafaka sona erer Nafaka tutarı düşürülür
Talep Kaldırma talebi azaltmayı da kapsar Ayrıca veya terditli istenebilir

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, kaldırma talebinin azaltma talebini de kapsadığını kabul etmektedir. Yine de dilekçede kaldırma, olmazsa azaltma talebinin birlikte yazılması önerilir.

Nafakanın tersine artırılması için açılan davayı nafaka artırım davası yazımızda anlattık.

Nafakanın kaldırılması davasında başarı, değişikliğin somut delillerle ispatına bağlıdır. Bu süreci yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İştirak Nafakasının Kaldırılması

Çocuk için ödenen iştirak nafakası, çocuğun ergin olmasıyla sona erer. Velayetin nafaka ödeyen ebeveyne geçmesi halinde de kaldırma talep edilebilir.

Çocuğun eğitimi devam ediyorsa ergin çocuk ana babasından yardım nafakası isteyebilir (TMK m.328/2). Bu talebi çocuk kendisi ileri sürer. Ayrıntılar iştirak nafakası ve velayetin değiştirilmesi davası yazılarımızda yer alıyor.

Fiili Birliktelik ve Gelir Nasıl İspatlanır?

  1. Adres ve yerleşim kayıtları

    Nafaka alan eşin başka biriyle aynı adreste kayıtlı olup olmadığı araştırılır.

  2. SGK ve vergi kayıtları

    Düzenli çalışma, sigorta primi ve gelir kayıtları istenir.

  3. Banka ve tapu kayıtları

    Hesap hareketleri ve edinilen taşınmazlar araştırılır.

  4. Tanık beyanları

    Komşu ve yakın çevreden birlikteliği bilen tanıklar dinlenir.

  5. Sosyal medya ve fotoğraflar

    Birlikte yaşamı gösteren paylaşımlar delil olarak sunulabilir.

  6. Sosyal ve ekonomik durum araştırması

    Mahkeme tarafların güncel durumunu kolluk aracılığıyla araştırır.

Sosyal medya delillerinin kullanımını sosyal medya yazışmaları delil olur mu yazımızda anlattık.

Mahkeme, Harç ve Davanın Etkisi

Konu Kural
Görevli mahkeme Aile mahkemesi, olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi
Yetkili mahkeme Kural olarak davalının, yani nafaka alanın yerleşim yeri
Yargılama usulü Basit yargılama
Harç Nispi harç, yıllık nafaka tutarı esas alınır
Süre Değişiklik devam ettiği sürece dava açılabilir
Kararın etkisi Kural olarak dava tarihinden itibaren

Dava Sürerken İcra Takibi ve Nafaka

Nafakanın kaldırılması davası açmak ödeme yükümlülüğünü durdurmaz. Dava sonuçlanana kadar nafaka ödenmeye devam edilmelidir.

Ödemeyi Kendiliğinizden Kesmeyin

Ödenmeyen nafaka için ilamlı icra takibi yapılır ve birikmiş borç faiziyle istenir.

Nafaka ödememe şikayeti üzerine tazyik hapsi gündeme gelebilir.

Bu yaptırımları nafaka ödememe suçu yazımızda anlattık.

AYM Süresiz Nafaka Kararı ve Mevcut Nafakalar

Anayasa Mahkemesi, TMK m.175’teki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmiştir.

  • İptal kararı mevcut nafakaları kendiliğinden sona erdirmez.
  • Yeni süre düzenlemesi için yasa değişikliği gerekir. Bu konudaki düzenleme henüz yasalaşmamıştır.
  • Bugün için nafakadan kurtulmanın yolu, TMK m.176 şartlarına dayanarak dava açmaktır.

Bu gelişmeyi süresiz nafaka iptal edildi mi ve nafaka düzenlemesi yazılarımızda takip ediyoruz.

Nafakanın Kaldırılması Yargıtay Kararları

Kaldırma talebi azaltmayı da kapsar

Yargıtay HGK, E.2017/3-1532, K.2017/1465, 29.11.2017.
Nafakanın kaldırılması talebinin azaltma talebini de içerdiği kabul edilmiştir. Boşanma ve dava tarihindeki mali durumlar karşılaştırılarak hakkaniyete uygun indirim yapılmalıdır.

Protokoldeki döviz nafakası uyarlanmalıdır

Yargıtay HGK, E.2023/2-582, K.2025/24, 12.02.2025.
Anlaşmalı boşanma protokolünde döviz cinsinden kararlaştırılan süresiz nafakanın, 18 yıl sonra değişen şartlar nedeniyle Türk lirasına uyarlanması gerektiği belirtilmiştir.

Fiili birliktelik kaldırma sebebidir

Yargıtay 2. HD, E.2013/20565, K.2014/4474, 03.03.2014.
Nafaka alacaklısının başka biriyle evli gibi yaşadığının ispatlanması halinde nafakanın kaldırılması gerektiği kabul edilmiştir.

Asgari ücret tek başına yetmez

Yargıtay 3. HD, E.2015/9825, K.2015/13574, 07.09.2015.
Asgari ücretle çalışmaya başlamanın nafakayı tek başına kaldırmadığı, azaltma talebinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Düzenli memur maaşı kaldırma sebebidir

Yargıtay 3. HD, E.2016/10053, K.2017/597, 25.01.2017.
Nafaka alacaklısının devlet memuru olarak düzenli gelir elde etmeye başlaması halinde nafakanın tamamen kaldırılması gerektiği kabul edilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka hangi durumlarda kaldırılır?
Nafaka alan eş evlenmeden fiilen evli gibi yaşarsa, yoksulluğu ortadan kalkarsa veya haysiyetsiz hayat sürerse nafaka kaldırılır (TMK m.176/3). Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü halinde ise nafaka kendiliğinden sona erer.
Nafaka kendiliğinden kalkar mı?
Evet, iki durumda kalkar. Nafaka alacaklısı yeniden evlenirse veya taraflardan biri ölürse nafaka kendiliğinden sona erer. Diğer hallerde dava açılması gerekir.
Nafaka alan eş çalışmaya başlarsa nafaka kesilir mi?
Duruma göre değişir. Asgari ücretle çalışmaya başlamak tek başına nafakayı kaldırmayabilir ancak azaltma sebebi olabilir. Düzenli ve yeterli bir gelir elde edilmesi halinde Yargıtay nafakanın tamamen kaldırılmasını kabul etmektedir.
Nafaka kaldırma davası ne kadar sürer?
Dava basit yargılama usulüne tabidir. Süre, tanık sayısına, sosyal ve ekonomik durum araştırmasına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir.
Nafaka kaldırılırsa ödenen paralar geri alınır mı?
Kural olarak hayır. Nafakanın kaldırılması kararı dava tarihinden itibaren sonuç doğurur. Dava açılmadan önce ödenen nafakalar geri istenemez.
Anlaşmalı boşanmada belirlenen nafaka kaldırılabilir mi?
Evet. Protokolle belirlenen nafaka da şartlar değişirse kaldırılabilir veya uyarlanabilir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yıllar önce döviz cinsinden kararlaştırılan süresiz nafakanın uyarlanması gerektiğine karar vermiştir.
Nafaka ödeyen işsiz kalırsa nafaka azaltılır mı?
Evet, azaltma talep edilebilir. Tarafların mali durumu değişirse nafakanın azaltılması istenebilir (TMK m.176/4). İşsizliğin kişinin kendi iradesiyle oluşmadığı belgelenmelidir.
AYM kararıyla mevcut süresiz nafakalar kesildi mi?
Hayır. Anayasa Mahkemesi TMK m.175’teki süresiz ibaresini iptal etmiştir ancak iptal kararı Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir. Mevcut nafakalar kendiliğinden sona ermez. Kaldırma için dava açılması gerekir.

Nafakanın kaldırılması, azaltılması ve nafaka icra takipleri için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 4 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.