Blog
Mal Ortaklığı Rejimi | Genel ve Sınırlı Ortaklık, Elbirliği Mülkiyeti ve Tasfiye 2026
Mal ortaklığı rejimi; eşlerin tüm malvarlıklarını veya belirli bir bölümünü ortak yönetim altında birleştirdikleri; ortaklık malları üzerinde elbirliği mülkiyetinin geçerli olduğu sözleşmeyle kurulan bir mal rejimidir. Türkiye’de pratikte en az tercih edilen rejim olmakla birlikte hem evlilik öncesi mal güvencesi hem de aile işletmeleri için avantajlı senaryolar sunar.
TMK mal ortaklığı rejimi şartları; dört seçimlik mal rejimi arasında en karmaşık yapıya sahip olanı oluşturmaktadır. Genel mal ortaklığı ve sınırlı mal ortaklığı olmak üzere iki türü bulunan bu rejim; yalnızca noterde düzenlenmiş evlilik sözleşmesiyle kurulabilir. İstanbul Boşanma Avukatı olarak Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; bu rehberde mal ortaklığının türlerini, elbirliği mülkiyetinin nasıl işlediğini, borç sorumluluğu düzenini ve tasfiye sürecini aktarmaktadır.
İçindekiler
- Mal Ortaklığı Rejimi Nedir?
- Genel Mal Ortaklığı ve Sınırlı Mal Ortaklığı
- Ortaklık Malları ve Kişisel Mallar
- Eşte Birleşen Mülkiyet ve Elbirliği Mülkiyeti
- Mal Ortaklığında Borçlardan Sorumluluk
- Evlilik Sözleşmesiyle Mal Ortaklığı Kurulması
- Mal Ortaklığı Rejiminin Tasfiyesi ve Boşanma
- Dört Mal Rejimi Karşılaştırma Tablosu
- Yargıtay Kararlarından Örnekler
- Sıkça Sorulan Sorular
Mal Ortaklığı Rejimi Nedir? (TMK m. 256)
Mal ortaklığı rejimi; Türk Medeni Kanunu’nun 256 ila 281. maddeleri arasında düzenlenen ve eşlerin belirli ya da tüm malvarlıklarını ortak bir havuzda birleştirdiği seçimlik bir mal rejimidir. Bu rejimde ortaklık malları üzerinde her iki eş de ortak hak sahibidir; ancak bu ortaklık; paylı mülkiyet değil — eşte birleşen mülkiyet ve elbirliği mülkiyeti biçiminde tezahür eder.
Türkiye’de Pratik Kullanım: Mal ortaklığı rejimi; Türkiye’de pratikte son derece nadir kullanılmaktadır. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminin artık değer paylaşım sistemi, mal ortaklığının sağladığı güvencenin benzerini daha esnek biçimde sunmaktadır. Yine de bazı aile işletmeleri, çiftçilik ortaklıkları ya da taşınmaz geliştirme projeleri için tercih edilebilmektedir.
Genel Mal Ortaklığı ve Sınırlı Mal Ortaklığı
Genel Mal Ortaklığı ve Sınırlı Mal Ortaklığı
TMK kapsamında mal ortaklığı rejiminin iki ana türü mevcuttur. Sözleşmede tür belirtilmemişse genel mal ortaklığı geçerli kabul edilir.
Eşlerin mevcut ve gelecekte edineceği tüm mallar; kural olarak ortaklık malı sayılır. Evlilik öncesi edinilen mallar dâhil her şey ortaklaşır.
- Hem evlilik öncesi hem de evlilik içi tüm mal varlığı ortaklık havuzuna girer
- Kişisel mallara dar istisnalar tanınır (TMK m. 262): kişisel kullanım eşyaları, manevi tazminat alacakları
- Her iki eş; ortaklık malları üzerinde elbirliği hâlinde hak sahibidir
- Uygulamada son derece nadiren tercih edilir; çünkü evlilik öncesi birikimlerin de ortaklığa girmesi büyük risk taşır
Sınırlı mal ortaklığı nedir sorusunun yanıtı: Yalnızca evlilik içinde edinilen (edinilmiş) mallar ortaklık havuzuna girer. Kişisel mallar her eşe ayrı kalır.
- Ortaklık malları: Evlilik içi çalışma gelirleri, maaşlar, birikimler ve bunlardan edinilen taşınmazlar
- Kişisel mallar: Evlilik öncesi edinilenler, miras, bağış, kişisel kullanım eşyaları, manevi tazminat
- Edinilmiş mallara katılma rejimiyle önemli bir benzerlik taşır; ancak temel fark: bu rejimde mülkiyet elbirliği biçiminde birleşirken katılma rejiminde alacak hakkı doğar
- Pratikte daha tercih edilebilir bir yapı sunar
Ortaklık Malları ve Kişisel Mallar TMK
Ortaklık malları ve kişisel mallar TMK kapsamında aşağıdaki tabloda ayrıştırılmaktadır.
| Mal Türü | Genel Ortaklıkta | Sınırlı Ortaklıkta |
|---|---|---|
| Evlilik öncesi edinilen taşınmazlar | Ortaklık malı | Kişisel mal |
| Evlilik içi maaş ve gelirleri | Ortaklık malı | Ortaklık malı |
| Miras veya bağış yoluyla edinilen | Ortaklık malı (istisna mümkün) | Kişisel mal |
| Kişisel kullanım eşyaları | Kişisel mal | Kişisel mal |
| Manevi tazminat alacakları | Kişisel mal | Kişisel mal |
| Ortaklık mallarının gelirleri (kira vb.) | Ortaklık malı | Ortaklık malı |
| Kişisel malların gelirleri | Ortaklık malı (aksi kararlaştırılabilir) | Kişisel mal |
Mal ortaklığı rejimi ve diğer mal rejimleri konusunda hukuki değerlendirme için İstanbul Boşanma Avukatı Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Eşte Birleşen Mülkiyet ve Elbirliği Mülkiyeti
Mal ortaklığı rejiminin en kritik teknik boyutu; eşte birleşen mülkiyet ve elbirliği mülkiyeti ilkesidir. Bu ilke; ortaklık malları üzerindeki tasarrufu köklü biçimde kısıtlar.
Elbirliği Mülkiyeti Nedir?
Paylı mülkiyetten farklı olarak; her eşin belirli bir payı yoktur. Her ikisi de ortaklık mallarının tamamı üzerinde hak sahibidir. Bir pay devredilemez; ikisi birlikte hareket etmek zorundadır.
Tasarruf Kısıtlaması
Eşlerden biri; ortaklık malı üzerinde diğerinin rızası olmaksızın satış, devir, ipotek veya bağış gibi tasarruf işlemi yapamaz. Bu işlemler geçersizdir; TMK m. 256/2 açıkça bu kısıtlamayı öngörmektedir.
Mal ortaklığı rejiminde ortaklık malı niteliğindeki bir taşınmazın tapusu; yalnızca bir eşin imzasıyla devredilemez. Alıcı iyi niyetli olsa bile bu işlem; diğer eşin rıza vermemesi hâlinde iptal edilebilir. Bu durum; aile konutu şerhinin sağladığı güvenceden çok daha geniş kapsamlı bir koruma sağlar.
Mal Ortaklığında Borçlardan Sorumluluk
Mal ortaklığında borçlardan sorumluluk; hem genel hem sınırlı ortaklıkta karmaşık bir tablo oluşturmaktadır. Kural olarak borçların niteliğine göre ödeme kaynağı belirlenir.
Ortaklık Borçları
Her iki eş tarafından birlikte alınan ya da ortaklık yararına kurulan borçlar; ortaklık mallarından ödenir. Her iki eş de bu borçlardan kişisel olarak sorumludur.
Kişisel Borçlar
Eşlerden birinin kendi adına aldığı borçlar; önce o eşin kişisel mallarından, ardından ortaklık malından o eşin payına düşen kısımdan ödenir. Diğer eşin kişisel mallarına dokunulamaz.
Ortaklık Malına Haciz Gelir mi?
Genel mal ortaklığında; bir eşin kişisel borçları için ortaklık malları üzerindeki payına haciz uygulanabilir. Ancak elbirliği niteliği nedeniyle haczin paraya çevrilmesi; ortaklığın sona ermesine bağlıdır.
Sınırlı Ortaklıkta Fark
Sınırlı mal ortaklığında kişisel mallar ayrı tutulduğundan; borç sorumluluğu daha öngörülebilirdir. Eşin kişisel borcundan diğer eşin kişisel mallarına dokunulamaz.
Uyarı: Mal ortaklığında borçların elbirliği mülkiyetiyle birleşmesi; özellikle alacaklılar açısından ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir. Bu nedenle mal ortaklığı seçmeden önce mutlaka hukuki danışmanlık alınması önerilir.
Evlilik Sözleşmesi ile Mal Ortaklığı Kurulması
Evlilik sözleşmesi mal ortaklığı örneği nasıl oluşturulur? Mal ortaklığı rejimi; diğer seçimlik rejimler gibi yalnızca noter huzurunda yapılan mal rejimi sözleşmesiyle kurulur.
- Her iki eş notere birlikte başvurur; sözleşme “düzenleme” ya da “onaylama” yöntemiyle yapılabilir.
- Sözleşmede “genel mal ortaklığı” mı yoksa “sınırlı mal ortaklığı” mı seçildiği açıkça belirtilmelidir; belirtilmemişse genel ortaklık geçerlidir.
- Sözleşmeye ek düzenlemeler eklenerek bazı malların kişisel mal olarak ayrılması ya da kişisel malların gelirlerinin ortaklık dışında tutulması kararlaştırılabilir.
- Sözleşme; evlenmeden önce veya evlilik sırasında yapılabilir. Evlilik sırasında yapılıyorsa ileriye yönelik etki taşır.
- Adi yazılı sözleşmeler geçersizdir; noter zorunluluğu mutlaktır (TMK m. 205).
Mal Ortaklığı Rejiminin Tasfiyesi ve Boşanma
Mal ortaklığı rejiminin tasfiyesi ve boşanma; hem kişisel malların iadesi hem de ortaklık mallarının paylaşımı aşamalarını kapsar.
1. Kişisel Malların İadesi
Her eş önce kendi kişisel mallarını geri alır. Genel ortaklıkta dar istisna kapsamındaki kişisel mallar; sınırlı ortaklıkta ise tüm kişisel mallar sahiplerine iade edilir.
2. Ortaklık Borçlarının Tasfiyesi
Ortaklık borçları; ortaklık mallarından karşılanır. Varsa fazla borç; eşler arasında paylaştırılır. Karşılıklı alacak-borç ilişkileri mahsup edilir.
3. Ortaklık Mallarının Paylaşımı
Kural olarak ortaklık malları; net değer üzerinden yarı yarıya paylaşılır. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada TMK m. 236/2 uyarınca kusurlu eşin payı azaltılabilir.
4. Değerleme Tarihi
Paylaşımda mal değerleri; tasfiye kararının verildiği tarihe en yakın değer esas alınarak belirlenir. Boşanma davasının açıldığı tarih; mal rejiminin sona erme tarihi olarak kabul edilir.
Dört Mal Rejimi Karşılaştırma Tablosu
| Kriter | Edinilmiş Mallara Katılma | Mal Ayrılığı | Paylaşmalı Mal Ayrılığı | Mal Ortaklığı |
|---|---|---|---|---|
| Hukuki zemin | Yasal rejim | Seçimlik | Seçimlik | Seçimlik |
| Evlilik içi edinimlerin niteliği | Edinilmiş mal — katılma alacağı doğar | Her eşin kendi malı | Her eşin kendi; boşanmada yarı-yarıya | Elbirliği ile ortak mülkiyet |
| Boşanmada paylaşım | Artık değerin 1/2’si katılma alacağı | Paylaşım yok (katkı payı mümkün) | Edinilmiş mallar eşit bölünür | Ortaklık malları eşit bölünür |
| Mülkiyet yapısı | Ayrı mülkiyet + alacak hakkı | Tam ayrı mülkiyet | Ayrı mülkiyet + paylaşım hakkı | Elbirliği mülkiyeti |
| Tek başına tasarruf | Serbest (aile konutu hariç) | Serbest | Serbest | Kısıtlı — diğer eşin rızası şart |
| Borç riski | Bireysel sorumluluk | Bireysel sorumluluk | Bireysel sorumluluk | Karmaşık — ortaklık ve kişisel borç ayrımı |
Edinilmiş mallara katılma rejimiyle mal ayrılığı rejiminin karşılaştırması için Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Mal ortaklığı rejimi nedir, genel ortaklık neleri kapsar?
Mal ortaklığı rejimi; eşlerin mal varlıklarının tümünü veya bir bölümünü ortak bir havuzda birleştirdiği, ortaklık malları üzerinde elbirliği mülkiyetinin geçerli olduğu seçimlik bir mal rejimidir. Genel mal ortaklığı en geniş kapsama sahiptir: Hem evlilik öncesi hem evlilik içi edinilenler dahil neredeyse tüm mal varlığı ortaklık havuzuna girer. Kural olarak yalnızca kişisel kullanım eşyaları ve manevi tazminat alacakları kişisel mal sayılır. Bu kapsamlı yapısı nedeniyle Türkiye’de pratikte son derece nadir tercih edilmektedir.
Evlenmeden önce alınan mallar mal ortaklığı rejiminde ortak olur mu?
Bu sorunun yanıtı; seçilen türe göre farklılaşır. Genel mal ortaklığında: evet — evlilik öncesi edinilen taşınmazlar, birikim ve diğer mal varlığı da kural olarak ortaklık havuzuna girer. Sınırlı mal ortaklığında: hayır — yalnızca evlilik içi edinilen mallar ortaklık malı sayılır; evlilik öncesi edinilenler kişisel mal olarak her eşe ait kalır. Bu nedenle genel ortaklığın seçilmesi ciddi sonuçlar doğurabilir; sözleşme hazırlanmadan önce dikkatli değerlendirme yapılması önerilir.
Sınırlı mal ortaklığında kişisel mallar nasıl belirlenir?
Sınırlı mal ortaklığında kişisel mallar; geniş kapsamlıdır ve şunları içerir: Evlilik öncesinde sahip olunan tüm mal varlığı. Evlilik süresinde miras ya da bağış yoluyla edinilen varlıklar. Kişisel kullanıma özgü eşyalar. Manevi tazminat alacakları. Kişisel malların yerine geçen değerler (kişisel parayla satın alınan mal). Ortaklık dışında tutulduğunu ispat yükü; bunu iddia eden tarafa aittir. İspatlanamazsa mal; ortaklık malı sayılır.
Mal ortaklığı rejiminde eşin borcu yüzünden diğer eşin malına haciz gelir mi?
Kişisel mallar için: hayır — bir eşin borcu, diğer eşin kişisel mallarına haciz yapılmasına dayanak oluşturmaz. Ortaklık malları için: Bu durum daha karmaşıktır. Eşin kişisel borcundan dolayı ortaklık malındaki payına haciz uygulanabilir. Ancak elbirliği mülkiyeti niteliği nedeniyle bu payın paraya çevrilmesi; mal ortaklığı rejiminin sona ermesine bağlıdır. Bu nedenle alacaklılar açısından el koyma işlemi teoride mümkün olsa da pratikte son derece zorlaşır.
Mal ortaklığı rejiminde eşlerden biri tek başına ev satabilir mi?
Hayır. Ortaklık malı niteliğindeki bir taşınmazı; eşlerden biri diğerinin yazılı rızası olmaksızın satamaz, devredemez ya da üzerine ipotek kuramaz. Bu işlemin gerçekleştirilmesi hâlinde; diğer eş tapu iptal ve tescil davası açarak işlemi geçersiz kılabilir. Bu kısıtlama; mal ortaklığı rejiminin en belirgin özelliğidir ve aile konutu şerhinden çok daha geniş kapsamlı bir güvence sağlar.
Mal ortaklığı rejiminde boşanmada ortaklık malları nasıl paylaşılır?
Boşanma hâlinde mal ortaklığı rejiminin tasfiyesi şu sırayla gerçekleşir: Önce her eş kişisel mallarını geri alır. Ardından ortaklık borçları karşılanır ve karşılıklı alacak-borçlar mahsup edilir. Kalan net ortaklık malları kural olarak yarı yarıya paylaşılır. Zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada ise TMK m. 236/2 kapsamında kusurlu eşin payı azaltılabilir ya da tamamen kaldırılabilir. Paylaşımda değerleme; tasfiye tarihine en yakın tarihe göre yapılır.
Mal ortaklığı mı, edinilmiş mallara katılma mı daha avantajlı?
İki rejim arasındaki temel fark şudur: Edinilmiş mallara katılma rejiminde eşler ayrı mülk sahibidir; boşanmada artık değerin yarısı alacak olarak talep edilir. Mal ortaklığında ise mülkiyet daha başından ortaktır; elbirliği ilkesi gereği her iki eşin rızası olmadan tasarruf yapılamaz. Edinilmiş mallara katılma; günlük hayattaki esneklik açısından daha avantajlıdır. Mal ortaklığı ise özellikle aile işletmelerinde ya da büyük mal varlığının ortak yönetilmesinin istendiği durumlarda tercih edilebilir.
Mal ortaklığı rejimi, evlilik sözleşmesi ve boşanmada tasfiye konularında hukuki değerlendirme için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.