İş Hukuku

İş Kazası Tazminat Zamanaşımı Kaç Yıldır? | 2 Yıl, 10 Yıl, Ceza İstisnası ve Yargıtay

İş Kazası Tazminat Zamanaşımı Kaç Yıldır? | 2 Yıl, 10 Yıl, Ceza İstisnası ve Yargıtay

TBK m. 72İş kazası nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında genel zamanaşımı süresi, kural olarak 10 yıldır. Ancak zararın ve sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıllık ek süre de söz konusudur. Ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre esas alınır.

“İş kazası geçirdim, dava açmak için geç mi kaldım?” sorusu, her yıl binlerce işçi ve hak sahibi aile tarafından sorulmaktadır. Zamanaşımı süresi, iş kazası tazminat davasının en kritik teknik unsurlarından biridir. Bu rehberde; geçerli süreler, başlangıç tarihleri, ceza zamanaşımı istisnası ve Yargıtay kararları aktarılmaktadır. Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu bu bilgileri yalnızca genel hukuki bilgi amaçlı sunmaktadır.

10 Yıl
Genel Süre
Fiilin işlendiği tarihten — objektif üst sınır
2 Yıl
Öğrenme Süresi
Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren
15+ Yıl
Ceza İstisnası
TCK kapsamında suç + daha uzun ceza zamanaşımı varsa
Maluliyet
Süre Başlangıcı
Kalıcı sakatlıkta kesinleşme tarihinden itibaren

İş Kazası Nedir? – Hukuki Tanım

5510 Sayılı Kanun m. 13 — İş Kazası Tanımı
5510 s. K. m. 13
İş kazası, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya göreve gidip gelme yolculuğu sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.
İş Kazasında İki Ayrı Tazminat Yolu

İş kazası geçiren işçi veya hak sahipleri, iki farklı hukuki yoldan tazminat talep edebilir: (1) SGK’nın gelir/aylık bağlaması ve sağlık gideri karşılaması. (2) Kusurlu işverene karşı iş mahkemesinde maddi ve manevi tazminat davası. Bu iki yol birbirinden bağımsızdır. SGK ödemesi, işverene açılacak davanın önünde değildir. Zamanaşımı, her iki yol için ayrıca değerlendirilir.

Temel Zamanaşımı Süreleri

Ancak Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay uygulamalarına göre süreler şu şekilde detaylandırılır:

  • 10 Yıllık Süre: Kazanın (fiilin) işlendiği tarihten itibaren 10 yıl içinde tazminat davası açılması gerekir. Bu, TBK m. 72 kapsamındaki genel haksız fiil zamanaşımının üst sınırıdır.
  • 2 Yıllık Süre: Zarar görenin, zararı ve tazminat yükümlüsünü (işvereni) öğrendiği tarihten itibaren 2 yıldır. Genellikle 10 yıllık üst sınır daha sık uygulanır ancak her durumda bu iki koşul birlikte değerlendirilir. İki süre aynı anda işler, hangisi önce doluyorsa o sınır belirleyici olur.
  • Ceza Zamanaşımı İstisnası: İş kazasında yaralanma veya ölüm gerçekleştiğinde Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında bir suç oluşuyorsa ve bu suçun ceza zamanaşımı süresi 10 yıldan daha uzunsa (örneğin ölümlü kazalarda uzamış ceza zamanaşımı 15 yıl olabiliyorsa), tazminat davası için de bu daha uzun olan ceza zamanaşımı süresi esas alınır.
  • Sürenin Başlangıcı: Bedensel zararlarda veya uzuv kayıplarında sürenin başlaması için maluliyet oranının (kalıcı sakatlık raporunun) kesinleştiği tarih baz alınabilir. Bu durum, pratikte zamanaşımı süresini önemli ölçüde uzatmaktadır.
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 72 — Haksız Fiilde Zamanaşımı
TBK m. 72
“Tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Ancak, tazminat ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu zamanaşımı uygulanır.”

2 Yıllık ve 10 Yıllık Sürenin Farkı

Süre Niteliği Başlangıç Noktası Pratik Uygulama
2 yıl Sübjektif süre Zararın ve sorumlu kişinin öğrenildiği an Kaza anında işveren biliniyorsa bu süre hemen başlar
10 yıl Objektif üst sınır Kazanın meydana geldiği tarih Her durumda aşılamaz, 10 yıl geçince dava açılamaz
Hangi Süre Geçerlid? — Pratik Kural

İki süre paralel işler. Dava açmak için her ikisinin de geçmemiş olması gerekir. Örnek: İş kazası 8 yıl önce gerçekleşti, işverenin kusurunu ise 3 yıl önce öğrendiniz. (1) 2 yıllık süre: 3 yıl önce başladı → dolmuş. (2) 10 yıllık süre: 8 yıl önce başladı → henüz dolmadı. Zamanaşımı, 2 yıllık sürenin dolmasıyla gerçekleşmiştir. Ancak öğrenme tarihinin ispatı tartışmalıysa mahkeme bu tarihin ne zaman başladığını ayrıca değerlendirir.

Ceza Zamanaşımı İstisnası

Ceza Zamanaşımı İstisnası

Ceza Zamanaşımı İstisnası

İş kazalarında ölüm veya ağır yaralanma gerçekleşmişse TCK kapsamında suç oluşabilir. Bu durumda tazminat davası için ceza zamanaşımı süresi esas alınır.

Hangi Suçlar Bu İstisnayı Tetikler?

TCK m. 85 — Taksirle adam öldürme (ölümlü iş kazası). TCK m. 89 — Taksirle yaralama (yaralanmalı iş kazası). TCK m. 170 — Tehlikeli madde bırakma. Bu suçlar için TCK’nın öngördüğü zamanaşımı 10 yılı aşıyorsa tazminat davası için bu uzun süre uygulanır.

Ölümlü Kazalarda Süre Hesabı

TCK m. 85 kapsamındaki taksirle öldürme suçunda ceza zamanaşımı asli ceza + artırım nedeniyle 15 yıla kadar uzayabilmektedir. Bu durumda tazminat davası için de 15 yıllık ceza zamanaşımı esas alınır. Ceza davası açılmamış olması bu istisnayı ortadan kaldırmaz, fiilin suç teşkil etmesi yeterlidir.

Ceza Davası Açılmadan da Bu İstisna Uygulanır: Yargıtay, ceza zamanaşımı istisnasının uygulanabilmesi için ceza mahkemesinde ayrıca dava açılmış olması ya da mahkûmiyet kararı gerekmediğini içtihat etmektedir. Fiilin ceza kanunu kapsamında suç teşkil etmesi ve ceza zamanaşımının daha uzun olması yeterlidir.

İş kazası tazminat davanızda zamanaşımı hesabı ve hak sahipliğinizin değerlendirilmesi için Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

Zamanaşımı Başlangıcı — Yargıtay Kararları

Yargıtay HGK — Maluliyet Kesinleşme Tarihi Esas AlınırYargıtay Hukuk Genel Kurulu, kalıcı sakatlığa (uzuv kaybı, maluliyet) yol açan iş kazalarında zamanaşımının başlangıcının maluliyet oranını gösteren raporun kesinleştiği tarih olduğunu içtihat etmektedir. Kaza anında maluliyet oranı bilinemiyor olduğundan bu tarihten önce davanın açılması beklenmez.

Y21HD — Öğrenme Tarihinin İspat Yükü İşverene AittirYargıtay 21. Hukuk Dairesi, zamanaşımı definin ileri sürülmesinde ispat yükünün itiraz eden tarafa (genellikle işveren) ait olduğunu içtihat etmektedir. İşveren, zararın öğrenildiğini ve 2 yıllık sürenin geçtiğini somut olarak kanıtlamak zorundadır.

Y21HD — Ceza Zamanaşımı Daha Uzunsa Tazminatta da UygulanırYargıtay 21. Hukuk Dairesi, iş kazasının aynı zamanda bir suç teşkil ettiği durumlarda ceza zamanaşımı süresi 10 yılı aşıyorsa bu uzun sürenin tazminat davası için de esas alınacağını, ceza yargılaması açılmamış olmasının bu sonucu değiştirmeyeceğini içtihat etmektedir.

İş Kazası Tazminat Kalemleri

Tazminat Kalemi Kapsam Hak Sahibi
Geçici iş göremezlik tazminatı Kaza sonrası iyileşme sürecindeki kazanç kaybı Kazayı geçiren işçi
Kalıcı iş göremezlik (maluliyet) tazminatı Kalıcı sakatlık nedeniyle ilerideki kazanç kaybı Kazayı geçiren işçi
Tedavi ve bakım giderleri Hastane, ilaç, protez, bakıcı masrafları Kazayı geçiren işçi / ailesi
Destekten yoksun kalma tazminatı Ölümlü kazalarda ailenin maddi kaybı Eş, çocuklar, bakmakla yükümlü olunanlar
Manevi tazminat Acı, elem ve üzüntü için hâkim takdirine göre İşçi ve yakınları

SGK Tazminatı ile Mahkeme Tazminatı Farkı

SGK’nın Yaptığı Ödemeler

Geçici iş göremezlik ödeneği. Sürekli iş göremezlik geliri (maluliyet aylığı). Ölüm aylığı (hak sahiplerine). Tedavi giderleri. SGK, bu ödemeleri yasal yükümlülük çerçevesinde resen yapar. Kusur aranmaz, tüm sigortalı işçiler yararlanır.

Mahkeme Tazminatı (İşverene Dava)

SGK ödemesini aşan gerçek zarar için işverene dava açılır. İşverenin kusuru ispatlanmalıdır. SGK’nın yaptığı ödemeler tazminattan mahsup edilir ancak kalan zarar işverenden talep edilebilir. Manevi tazminat yalnızca mahkeme yoluyla elde edilebilir. SGK manevi tazminat ödemez.

SGK’nın Rücu Hakkı: SGK, işveren kusuru nedeniyle yaptığı ödemeleri işverenden geri isteyebilir (rücu davası). Bu davada SGK’nın zamanaşımı süresi 5 yıldır ve 5510 sayılı Kanun m. 96 kapsamında işler. Rücu davası, işçinin açtığı tazminat davasından bağımsızdır.

Yaralanmalı İş Kazasında Tazminat

Geçici Yaralanmalarda Süre Hesabı

Kaza sonrası tam iyileşme gerçekleşmişse zamanaşımı kaza tarihinden ya da işverenin öğrenildiği tarihten başlar. Bu tür davalarda 2 yıllık sübjektif süre kritik rol oynar — genellikle işveren bilindiğinden kazadan hemen sonra süre işlemeye başlar.

Kalıcı Sakatlık ve Uzuv Kaybında

Maluliyet raporu kesinleşene kadar süre başlamaz (Yargıtay içtihadı). Rapor kesinleştikten sonra 2 yıl içinde dava açılmalıdır. Maluliyet oranı ilerleyen dönemlerde değişirse güncellenmiş rapor üzerinden yeni bir değerlendirme yapılabilir.

Psikolojik Zarar ve Meslek Hastalığı

Meslek hastalıklarında zamanaşımı, hastalığın iş kazasına bağlantısının kesin olarak öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Psikolojik zararlar için de aynı kural geçerlidir. Yargıtay, bu tür davalarda “öğrenme tarihi” konusunda daha geniş yorum uygulamaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

İş kazası tazminatı geriye dönük kaç yıl içinde açılır?

TBK m. 72 kapsamında: zararın ve sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl, her durumda fiilin işlendiği tarihten itibaren en fazla 10 yıl. Ceza zamanaşımı daha uzunsa (ölümlü kazalarda 15 yıl gibi) o süre esas alınır. Kalıcı sakatlıkta ise maluliyet raporunun kesinleştiği tarihten itibaren 2 yıl uygulanır.

İş kazası durumunda zamanaşımı kaç yıldır?

Genel kural: 2 yıl (öğrenmeden itibaren) + 10 yıl (kazadan itibaren üst sınır). Bu iki süre aynı anda işler, hangisi önce doluyorsa dava hakkı o tarihte sona erer. Ceza zamanaşımı istisnası ve maluliyet başlangıcı bu sürеleri önemli ölçüde uzatabilmektedir.

İş kazası zamanaşımı 2 yıl mı, 10 yıl mı?

Her ikisi de geçerlidir, birbirini dışlamaz. 2 yıl: zararı ve işvereni öğrendiğiniz tarihten itibaren. 10 yıl: kazanın meydana geldiği tarihten itibaren aşılamaz üst sınır. Yargıtay uygulamasında işveren bilindiğinden süre genellikle kazayla başlar ve 10 yıllık üst sınır belirleyici olur. Kalıcı sakatlıkta maluliyet tarihi esas alınır.

İş kazalarından doğan tazminat davası kaç yıl içinde açılabilir?

TBK m. 72 kapsamında genel kural 10 yıldır (üst sınır). Ancak 2 yıllık sübjektif süre daha önce dolmuşsa dava hakkı o anda sona erer. Ceza zamanaşımı istisnasıyla 15 yıla kadar uzayabilir. Maluliyet raporunun kesinleştiği tarih esas alınıyorsa rapor tarihinden itibaren 2 yıl içinde açılması gerekir.

İş kazası zamanaşımı başlangıcı ne zamandır?

Yargıtay içtihadına göre: Geçici yaralanmada — kaza tarihi veya işverenin öğrenildiği tarih. Kalıcı sakatlık/uzuv kaybında — maluliyet raporunun kesinleştiği tarih. Ölümlü kazada — ölüm tarihi ancak ceza zamanaşımı istisnası uygulanıyorsa ceza davası bağlamında daha geniş bir süre geçerli olabilir.

İş kazası tazminat davası, zamanaşımı hesabı ve hak sahipliğiniz konusunda Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir