Blog
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Suçu (TCK 154) ve Cezası
Hakkı olmayan yere tecavüz, bir hakka dayanmadan başkasına ait taşınmazı malikmiş gibi işgal etmek, sınırlarını değiştirmek veya hak sahibinin yararlanmasını engellemektir (TCK m.154). Cezası 6 ay ile 3 yıl hapis ve bin güne kadar adli para cezasıdır. Başkasına ait taşınmazın işgali şikayete bağlıdır ve uzlaştırmaya tabidir. Köy merası ve su mecrası gibi haller ise resen soruşturulur. Hukuki uyuşmazlık niteliğindeki paydaş ve kira sorunları çoğu zaman suç oluşturmaz.
Son güncelleme: 18 Kasım 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Arsaya izinsiz yapılan bir çit, hisseli tarlanın tek başına ekilmesi, site otoparkının sahiplenilmesi veya komşunun sınırı kaydırması, taşınmaz sahiplerinin en sık karşılaştığı sorunlardandır. Bu durumların bir kısmı suçtur, bir kısmı ise yalnızca hukuk mahkemesinde çözülebilir.
Bu rehberde hakkı olmayan yere tecavüz suçunun unsurlarını, cezasını, şikayet ve uzlaştırma kurallarını, suçun oluşmadığı halleri, hukuki yolları ve 13 Yargıtay kararını anlatıyoruz.
İçindekiler
- Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Nedir?
- Suçun Üç Hali (TCK 154/1-3)
- Cezası ve Usul Kuralları
- Şikayet Süresi Ne Zaman Başlar?
- Suçun Oluşmadığı Haller: Hukuki Uyuşmazlık
- Hisseli Taşınmazda Durum
- Kiracı ve Ev Sahibi İlişkisi
- Ceza Davası, El Atmanın Önlenmesi ve 3091 Sayılı Kanun
- Taşınmazınız İşgal Edildiyse Ne Yapmalısınız?
- Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Nedir?
Bu suç taşınmaz mülkiyetini ve zilyetliği korur. Fail, kendisine ait olmayan bir taşınmazı veya eklentilerini malikmiş gibi kullanır ya da hak sahibinin kullanmasını engeller.
Suç kesintisiz bir suçtur. İşgal devam ettiği sürece suç da devam eder. Bu nedenle suç tarihi, iddianame tarihine göre belirlenir.
Yasal dayanak: Suç 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.154’te düzenlenir. İdari yol için 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyetliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanun uygulanır.
Suçun Üç Hali (TCK 154/1-3)
| Fıkra | Fiil | Takip |
|---|---|---|
| 154/1 | Başkasına ait taşınmazı işgal etmek, sınırlarını değiştirmek veya bozmak, yararlanmayı engellemek | Şikayete bağlı |
| 154/2 | Köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasına bırakılmış mera, harman yeri, yol gibi yerleri zapt etmek, sürmek veya ekmek | Resen |
| 154/3 | Kamuya veya özel kişilere ait suların mecrasını değiştirmek | Resen kabul edilir, özel sularda tartışmalıdır |
2009 değişikliğiyle kamuya ait taşınmazlar 154/1 kapsamından çıkarılmıştır. Yargıtay, DSİ veya Hazine arazisinin işgalinin artık bu fıkra kapsamında değerlendirilemeyeceğini kabul etmektedir. Belediye sınırları içindeki yerler de 154/2 kapsamında değildir.
Cezası ve Usul Kuralları
| Konu | Kural |
|---|---|
| Ceza | 6 ay – 3 yıl hapis ve bin güne kadar adli para cezası |
| Şikayet | 154/1’de 6 ay, diğer hallerde aranmaz |
| Uzlaştırma | Yalnızca 154/1 |
| Görevli mahkeme | Asliye ceza mahkemesi |
| Dava zamanaşımı | 8 yıl, kesilirse en fazla 12 yıl |
| Seçenek yaptırım | 1 yıl ve altı adli para cezasına çevrilebilir |
| Erteleme ve HAGB | 2 yıl ve altı cezalarda mümkündür |
| Akrabalar arası | TCK m.167 uyarınca cezasızlık veya indirim |
2025 ve 2026 yargı paketlerinde TCK m.154’ün metninde bir değişiklik yapılmamıştır. 12. Yargı Paketi ise hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına karşı kanun yolunu yeniden düzenlemiştir.
Şikayet Süresi Ne Zaman Başlar?
İçtihat çelişkilidir: Yargıtay Ceza Genel Kurulu, kesintisiz suçta da şikayet süresinin fiili ve faili öğrenmekle başladığını kabul etmiştir. Daha yeni bir daire kararı ise işgal devam ettikçe şikayet hakkının sürdüğünü belirtmektedir. Bu nedenle en güvenli yol, işgali öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunmaktır.
Suçun Oluşmadığı Haller: Hukuki Uyuşmazlık
Mülkiyeti Tartışmalı Taşınmaz
Tapu iptal davası süren ve tedbir şerhi bulunan taşınmazda uyuşmazlık hukukidir.
Fiili Taksimsiz Paylı Mülkiyet
Diğer paydaşları engellemeyen paydaşın kullanımı suç oluşturmaz.
Site Ortak Alanı
Tahsis veya yönetim kararı bulunmayan ortak alan kullanımı ceza konusu olmayabilir.
Doğal Mecrayı Bozmayan Kullanım
Kaynaktan boruyla su almak, mecra bozulmadıkça 154/3 suçunu oluşturmaz.
Bu hallerde çözüm genellikle el atmanın önlenmesi, ortaklığın giderilmesi veya ecrimisil davasıdır. Yanlış yola başvurmak zaman kaybına yol açar.
Hisseli Taşınmazda Durum
Hisseli tarla ve arsalarda en sık karşılaşılan soru, paydaşın kendi taşınmazına girmesinin suç olup olmadığıdır. Yargıtay iki ölçüte bakar: fiili taksim bulunup bulunmadığı ve diğer paydaşların yararlanmasının engellenip engellenmediği.
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Fiili taksim yok, paydaş diğerlerini engellemiyor | Suç oluşmaz |
| Fiili taksim var, paydaş başkasına düşen bölüme giriyor | Suç oluşabilir |
| Paydaş taşınmazın tamamını kullanıp diğerlerini engelliyor | Suç oluşabilir, keşif ve bilirkişi gerekir |
Hisseli taşınmazlarda mülkiyet uyuşmazlıklarını muris muvazaası ve tapu iptali yazımızda da ele aldık.
Hakkı olmayan yere tecavüz dosyalarında suçun mu yoksa hukuki uyuşmazlığın mı söz konusu olduğunu doğru belirlemek, şikayet süresini ve izlenecek yolu belirler. Bu süreci yönetecek bir avukat için İstanbul Ceza Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Kiracı ve Ev Sahibi İlişkisi
Kiracının kirayı ödememesi veya tahliye etmemesi kural olarak suç değildir. Bu durum hukuki bir uyuşmazlıktır ve icra takibi veya tahliye davasıyla çözülür.
Buna karşılık ev sahibinin kiracının kullanımını kendi başına engellemesi suç oluşturabilir. Yargıtay, çilingir çağırıp kilidi değiştirerek kiracının konuta girmesini engelleyen yeni malik bakımından suçun oluşabileceğini kabul etmiştir. Konutun anahtarı malikte olsa bile kullanım hakkı kiracıya aittir.
Ceza Davası, El Atmanın Önlenmesi ve 3091 Sayılı Kanun
| Yol | Amaç | Merci | Süre |
|---|---|---|---|
| Şikayet ve ceza davası | Failin cezalandırılması | Cumhuriyet başsavcılığı, asliye ceza | 6 ay şikayet süresi |
| El atmanın önlenmesi davası | İşgalin sona erdirilmesi | Asliye hukuk mahkemesi | Malik için süre sınırı yok |
| Ecrimisil davası | Haksız kullanım bedelinin tahsili | Asliye hukuk mahkemesi | Geriye dönük sınırlı süre |
| 3091 sayılı Kanun başvurusu | Hızlı idari koruma | Kaymakamlık veya valilik | Öğrenmeden itibaren 60 gün, her halde 1 yıl |
Mera ve yaylak işgallerinde ayrıca Mera Kanunu kapsamında kaymakamlık ve mera komisyonu yolu bulunmaktadır. Suç tarihinde tapu kaydı şikayetçi adına ise sonradan açılan tapu iptal davası ceza davasını kural olarak bekletmez.
Taşınmazınız İşgal Edildiyse Ne Yapmalısınız?
-
Durumu belgeleyin
İşgalin fotoğraf ve videolarını çekin, tarihini not alın.
-
Tapu ve kadastro kaydını alın
Taşınmazın sınırlarını ve malikini gösteren güncel kayıtları edinin.
-
Süreyi kaçırmayın
İşgali öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde şikayette bulunun.
-
İdari yolu değerlendirin
Koşulları varsa 3091 sayılı Kanun kapsamında 60 gün içinde mülki amire başvurun.
-
Hukuk davalarını planlayın
El atmanın önlenmesi ve ecrimisil taleplerini birlikte değerlendirin.
Taşınmaza verilen zararlar ayrıca mala zarar verme suçu oluşturabilir. Ceza muhakemesindeki uzlaştırma ve arabuluculuk benzeri süreçleri arabuluculuk süreci yazımızda genel olarak anlattık.
Hakkı Olmayan Yere Tecavüz Yargıtay Kararları
Yargıtay CGK, E.2018/210, K.2020/190, 07.05.2020.
Hak sahibinin yararlanmasının engellenmesi ve köy merasına ilişkin 154/2 halinin unsurları değerlendirilmiştir.
Yargıtay CGK, E.2018/240, K.2020/193.
Kesintisiz suçta da şikayet süresinin fiil ve failin öğrenilmesiyle başladığı ve hak düşürücü nitelikte olduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay CGK, E.2015/83, K.2015/391, 10.11.2015.
6360 sayılı Kanunun TCK m.154/2’yi değiştirmediği ve lehe kanun sayılamayacağı belirtilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2021/11274, K.2023/7634, 18.10.2023.
Tapu iptal davası süren ve tedbir şerhi bulunan taşınmazda uyuşmazlığın hukuki nitelikte olduğu kabul edilerek beraat kararı onanmıştır.
Yargıtay 8. CD, E.2021/15718, K.2023/9427, 30.11.2023.
Tahsis şerhi ve yönetim kararı bulunmayan site kapalı otoparkının kullanımında suçun oluşmadığı kabul edilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2023/2648, K.2024/10059, 26.12.2024.
Kilidi değiştirerek kiracının yararlanmasını engelleyen yeni malik bakımından suçun oluşabileceği kanun yararına bozma kararıyla kabul edilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2015/4893, K.2015/23870, 03.11.2015.
Taksim edilmemiş paylı mülkiyette diğer paydaşları engelleyen paydaş bakımından suçun oluşabileceği, keşif ve bilirkişi incelemesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2021/9421, K.2023/1485, 21.03.2023.
Fiili taksim bulunmayan paylı taşınmazda paydaşın cezai sorumluluğunun olmadığı kabul edilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2022/5070, K.2023/9110, 27.11.2023.
DSİ veya Hazine arazisinin işgalinin 2009 sonrasında 154/1 kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2023/2934, K.2023/9193, 28.11.2023.
Doğal mecrayı bozmadan kaynaktan boruyla su alınmasının 154/3 suçunu oluşturmadığı kabul edilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2024/24466, K.2025/34, 06.01.2025.
8 yıllık dava zamanaşımının dolması nedeniyle düşme kararı verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2020/16417, K.2021/14498, 18.05.2021.
Şikayetten vazgeçme halinde sanığın vazgeçmeyi kabul edip etmediğinin sorulması gerektiği kabul edilmiştir.
Yargıtay 8. CD, E.2017/865, K.2019/6436, 08.05.2019.
Kiracının konutu kullanımının engellenmesinin suç oluşturabileceği belirtilmiştir.
Mala zarar verme suçu hakkında ayrıntılı bilgi için yazımızı inceleyebilirsiniz:
Sıkça Sorulan Sorular
Hakkı olmayan yere tecavüzün cezası nedir?
TCK 154 şikayete bağlı mı?
Hakkı olmayan yere tecavüz uzlaşmaya tabi mi?
Hissedar kendi tarlasına girerse suç olur mu?
Ev sahibi kiracının kilidini değiştirirse suç mu?
Komşu sınırı geçerse ne yapılır?
Hangi mahkeme bakar, zamanaşımı ne kadar?
Ceza davası ile el atmanın önlenmesi davası arasındaki fark nedir?
Hakkı olmayan yere tecavüz şikayeti, taşınmaz işgali ve el atmanın önlenmesi süreçleri için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Ceza Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 18 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.