Blog
Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi: Annenin Soyadı (2026)
Çocuğun soyadının değiştirilmesi, boşanma sonrası velayeti annede olan çocuğa annenin soyadının verilmesi için aile mahkemesinde açılan davayla mümkündür. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay, çocuğun soyadını belirlemeyi velayetin bir parçası saymaktadır. Ancak velayet tek başına yetmez, değişikliğin çocuğun üstün yararına olduğu gösterilmelidir. Babanın rızası şart değildir, ancak baba davada taraf olmalıdır. Üvey babanın soyadı verilemez.
Son güncelleme: 13 Kasım 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Boşanmadan sonra çocuğuyla birlikte yaşayan pek çok anne, okulda, hastanede ve resmî işlemlerde farklı soyadı taşımanın zorluklarını yaşar. Babanın çocukla hiç ilgilenmediği durumlarda bu fark çocuk için de ağır bir yük haline gelebilir.
Bu rehberde çocuğun soyadının değiştirilmesi için hukuki dayanağı, mahkemenin neye baktığını, dava sürecini ve Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay’ın güncel kararlarını anlatıyoruz.
İçindekiler
- Çocuğun Soyadı Hakkında Genel Kural
- Anayasa Mahkemesi Kararları ve İçtihat Değişikliği
- Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi Şartları
- Mahkeme Çocuğun Yararını Nasıl Değerlendirir?
- Hangi Soyadı Verilebilir?
- Dava Nasıl Açılır? Mahkeme, Taraflar ve Süreç
- Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Soyadı
- Ad ve Soyadı Değiştirme Davasından Farkı
- Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi Yargıtay Kararları
- Sıkça Sorulan Sorular
Çocuğun Soyadı Hakkında Genel Kural
Evli ana ve babadan doğan çocuk ailenin soyadını taşır (TMK m.321). Uygulamada bu, babanın soyadıdır. Boşanma ve velayetin anneye verilmesi bu kuralı kendiliğinden değiştirmez.
TMK m.321’de 2024-2026 döneminde bir değişiklik yapılmamıştır. Bu nedenle çocuğun soyadının değiştirilmesi için bugün de mahkeme kararı gerekir.
Yasal dayanak: Çocuğun soyadı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.321’de, velayet m.335 ve devamında düzenlenir. Anayasa Mahkemesi kararları ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme de dikkate alınır.
Anayasa Mahkemesi Kararları ve İçtihat Değişikliği
-
2011 norm denetimi
Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrası babanın soyadı seçiminin üstün tutulmasını iptal etti ve çocuğun soyadını belirlemeyi velayetin parçası saydı.
-
2015 bireysel başvurular
Velayet sahibi annenin çocuğa kendi soyadını verememesinin aile hayatına saygı hakkını ve ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verildi.
-
2015-2016 Yargıtay HGK
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Anayasa Mahkemesi çizgisini izlemeye başladı ve aile mahkemesini görevli saydı.
-
2018 sonrası 2. Hukuk Dairesi
Velayet sahibi annenin talebinin reddedilmesinin cinsiyete dayalı ayrımcılık olacağı kabul edildi.
-
2024-2025 kararları
Velayetin tek başına yetmediği, çocuğun üstün yararının somut olarak gösterilmesi gerektiği vurgulandı.
Evli kadının soyadına ilişkin TMK m.187’nin iptali ise ayrı bir konudur. Bu iptal, annenin evlilik sırasında bekarlık soyadını kullanmasını etkiler. Boşanma sonrası kadının soyadı için eski eşin soyadını kullanma yazımıza bakabilirsiniz.
Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi Şartları
Velayetin Annede Olması
Dava, çocuğun velayetine sahip olan anne tarafından açılır.
Çocuğun Üstün Yararı
Değişikliğin çocuğun yararına olduğu somut olgularla gösterilmelidir.
Annenin Kendi Soyadı
Verilecek soyadı annenin bekarlık soyadı olmalıdır.
Babanın Taraf Olması
Baba davaya taraf gösterilmeli ve savunma hakkı tanınmalıdır.
Velayet tek başına yetmez: Yargıtay, yalnızca velayetin annede olmasına dayanılarak değişiklik yapılamayacağını, çocuğun üstün yararının somut olarak ortaya konulması gerektiğini kabul etmektedir.
Velayetin nasıl belirlendiğini boşanma davasında velayetin belirlenmesi, velayette ortak düzenlemeleri ortak velayet yazılarımızda anlattık.
Mahkeme Çocuğun Yararını Nasıl Değerlendirir?
| Değerlendirilen Olgu | Örnek |
|---|---|
| Babanın ilgisizliği | Babanın uzun süredir çocukla görüşmemesi ve nafaka ödememesi |
| Fiili kullanım | Çocuğun okulda ve sosyal çevrede annenin soyadıyla tanınması |
| Çocuğun isteği | İdrak çağındaki çocuğun açıkça annenin soyadını istemesi |
| Psikolojik etki | Farklı soyadının çocukta yarattığı sıkıntının uzman raporuyla gösterilmesi |
| Kardeşler | Kardeşlerin soyadı durumu ve aile bütünlüğü |
Mahkeme gerekirse sosyal inceleme raporu alır ve çocuğu uzman eşliğinde dinler. Yargıtay, bir davada babanın engelli olmasının ve çocuğa zarar ispatı aranmasının yerinde olmadığını, çocuğun beyanının ve yararının esas alınması gerektiğini kabul etmiştir.
Sosyal inceleme raporunun hazırlanmasını boşanma davasında SED raporu yazımızda ele aldık.
Çocuğun soyadının değiştirilmesi davasında çocuğun üstün yararının somut delillerle gösterilmesi ve babanın usulüne uygun olarak davaya dahil edilmesi sonucu belirler. Bu süreci yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Hangi Soyadı Verilebilir?
| Talep | Sonuç |
|---|---|
| Annenin bekarlık soyadı | Çocuğun yararı gösterilirse verilebilir |
| Annenin yeni evliliğinden aldığı soyadı | Verilemez |
| Üvey babanın soyadı | Verilemez |
| Annenin kullanmadığı bir soyadı | Yargıtay bu nedenle kararları bozmaktadır |
Yargıtay 2025 tarihli bir kanun yararına bozma kararında, çocuğa annenin yeni evliliğinden aldığı soyadının veya üvey babanın soyadının verilemeyeceğini açıkça kabul etmiştir.
Dava Nasıl Açılır? Mahkeme, Taraflar ve Süreç
| Konu | Kural |
|---|---|
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi, olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi |
| Davacı | Velayet sahibi anne |
| Davalı | Baba, uygulamada nüfus müdürlüğü de taraf gösterilir |
| Çocuğun dinlenmesi | İdrak çağındaki çocuk uzman eşliğinde dinlenir |
| Harç | Maktu harç |
| Süre | Kanunda bir süre sınırı yoktur |
| Karar sonrası | Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kayıt düzeltilir |
-
Velayet kararını hazırlayın
Boşanma ve velayet kararının kesinleşmiş örneğini alın.
-
Yararı belgeleyin
Okul kayıtları, sağlık kayıtları ve babanın ilgisizliğini gösteren belgeleri toplayın.
-
Babayı taraf gösterin
Babanın açık adresini dilekçede belirtin.
-
Uzman görüşü isteyin
Gerekirse pedagog veya psikolog raporu talep edin.
-
Kararı nüfusa işletin
Karar kesinleşince nüfus kaydının düzeltilmesini takip edin.
Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Soyadı
Evlilik dışında doğan çocuk uygulamada annenin soyadıyla nüfusa kaydedilir. Babalık davası veya tanıma ile soybağı kurulursa, çocuğun babanın soyadını alması gündeme gelebilir.
Bu durumda da çocuğun üstün yararı esas alınır. Soybağının kurulmasını babalık davası, soybağının reddini soybağının reddi davası yazılarımızda anlattık.
Ad ve Soyadı Değiştirme Davasından Farkı
| Konu | Çocuğun Soyadının Annenin Soyadıyla Değiştirilmesi | Haklı Sebeple Ad veya Soyadı Değiştirme |
|---|---|---|
| Dayanak | Velayet ve çocuğun üstün yararı | TMK m.27 haklı sebep |
| Görevli mahkeme | Aile mahkemesi | Asliye hukuk mahkemesi |
| Davalı | Baba | Nüfus müdürlüğü |
| Belirleyici ölçüt | Çocuğun üstün yararı | Haklı sebebin varlığı |
Haklı sebeple ad ve soyadı değişikliğini isim ve soyisim değiştirme davası yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi Yargıtay Kararları
Yargıtay HGK, E.2014/2889, K.2015/2011, 30.09.2015.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Anayasa Mahkemesi çizgisini izleyerek velayet sahibi annenin talebini değerlendirmiştir.
Yargıtay HGK, E.2015/18-3257, K.2016/117, 29.01.2016.
Çocuğun soyadının annenin soyadıyla değiştirilmesi davalarında aile mahkemesinin görevli olduğu kabul edilmiştir.
Yargıtay 18. HD, E.2016/9861, K.2016/10849, 29.09.2016.
Bu kararda Anayasa Mahkemesi yaklaşımı benimsenmemiştir. Karar, içtihat birliği sağlanmadan önceki görüş ayrılığını göstermektedir.
Yargıtay 2. HD, E.2018/1306, K.2018/4719, 09.04.2018.
Velayet sahibi annenin çocuğa kendi soyadını verebileceği, talebin reddinin cinsiyete dayalı ayrımcılık olacağı kabul edilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2020/565, K.2020/4810, 15.10.2020.
Annenin kullanmadığı bir soyadının çocuğa verilmesine ilişkin karar bozulmuştur.
Yargıtay 2. HD, E.2020/6688, K.2021/170, 14.01.2021.
Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda velayet sahibi annenin talebinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2021/184, K.2021/716, 28.01.2021.
Baba davaya taraf gösterilmeden verilen kararın bozulması gerektiği kabul edilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2023/9474, K.2024/1123, 22.02.2024.
Bölge adliye mahkemesinin zarar ispatı araması ve babanın engelliliğini gerekçe yapması hatalı bulunmuş, çocuğun beyanı ve üstün yararı gözetilerek talebin kabulü gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 2. HD, E.2024/95, K.2024/1241, 27.02.2024.
Velayetin tek başına yeterli olmadığı, çocuğun üstün yararına uygunluk gösterildiğinde talebin kabul edilmesi gerektiği belirtilerek bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur.
Yargıtay 2. HD, E.2025/830, K.2025/6732, 01.07.2025.
Kanun yararına bozma kararında, çocuğa annenin yeni evliliğinden aldığı soyadının veya üvey babanın soyadının verilemeyeceği kabul edilmiştir.
Anayasa Mahkemesi, Hayriye Özdemir, B.No 2013/3434, 25.06.2015.
Velayet sahibi annenin çocuğa kendi soyadını verememesinin aile hayatına saygı hakkını ve ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verilmiştir.
İsim ve soyisim değiştirme davası hakkında ayrıntılı bilgi için yazımızı inceleyebilirsiniz:
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanınca çocuğun soyadı değişir mi?
Velayet annedeyse çocuk annenin soyadını alabilir mi?
Babanın izni gerekir mi?
Çocuğun soyadı davası hangi mahkemede açılır?
Dava ne kadar sürer?
Çocuk üvey babanın soyadını alabilir mi?
Çocuğun görüşü alınır mı?
Annenin yeniden evlendikten sonraki soyadı verilebilir mi?
Çocuğun soyadının değiştirilmesi, velayet ve nüfus kaydı düzeltme davaları için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 13 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.