Aile Hukuku

Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi: Annenin Soyadı (2026)

Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi: Annenin Soyadı (2026)

Çocuğun soyadının değiştirilmesi, boşanma sonrası velayeti annede olan çocuğa annenin soyadının verilmesi için aile mahkemesinde açılan davayla mümkündür. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay, çocuğun soyadını belirlemeyi velayetin bir parçası saymaktadır. Ancak velayet tek başına yetmez, değişikliğin çocuğun üstün yararına olduğu gösterilmelidir. Babanın rızası şart değildir, ancak baba davada taraf olmalıdır. Üvey babanın soyadı verilemez.

Son güncelleme: 13 Kasım 2026 | Hazırlayan: Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu

Boşanmadan sonra çocuğuyla birlikte yaşayan pek çok anne, okulda, hastanede ve resmî işlemlerde farklı soyadı taşımanın zorluklarını yaşar. Babanın çocukla hiç ilgilenmediği durumlarda bu fark çocuk için de ağır bir yük haline gelebilir.

Bu rehberde çocuğun soyadının değiştirilmesi için hukuki dayanağı, mahkemenin neye baktığını, dava sürecini ve Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay’ın güncel kararlarını anlatıyoruz.

VelayetTemel ŞartVelayet annede olmalı
Üstün YararBelirleyici ÖlçütSomut olarak gösterilmeli
Aile MahkemesiGörevli MahkemeHGK kararı
Baba TarafUsul ŞartıRıza şart değil

Çocuğun Soyadı Hakkında Genel Kural

Evli ana ve babadan doğan çocuk ailenin soyadını taşır (TMK m.321). Uygulamada bu, babanın soyadıdır. Boşanma ve velayetin anneye verilmesi bu kuralı kendiliğinden değiştirmez.

TMK m.321’de 2024-2026 döneminde bir değişiklik yapılmamıştır. Bu nedenle çocuğun soyadının değiştirilmesi için bugün de mahkeme kararı gerekir.

Yasal dayanak: Çocuğun soyadı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.321’de, velayet m.335 ve devamında düzenlenir. Anayasa Mahkemesi kararları ve Çocuk Haklarına Dair Sözleşme de dikkate alınır.

Anayasa Mahkemesi Kararları ve İçtihat Değişikliği

  1. 2011 norm denetimi

    Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrası babanın soyadı seçiminin üstün tutulmasını iptal etti ve çocuğun soyadını belirlemeyi velayetin parçası saydı.

  2. 2015 bireysel başvurular

    Velayet sahibi annenin çocuğa kendi soyadını verememesinin aile hayatına saygı hakkını ve ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verildi.

  3. 2015-2016 Yargıtay HGK

    Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Anayasa Mahkemesi çizgisini izlemeye başladı ve aile mahkemesini görevli saydı.

  4. 2018 sonrası 2. Hukuk Dairesi

    Velayet sahibi annenin talebinin reddedilmesinin cinsiyete dayalı ayrımcılık olacağı kabul edildi.

  5. 2024-2025 kararları

    Velayetin tek başına yetmediği, çocuğun üstün yararının somut olarak gösterilmesi gerektiği vurgulandı.

Evli kadının soyadına ilişkin TMK m.187’nin iptali ise ayrı bir konudur. Bu iptal, annenin evlilik sırasında bekarlık soyadını kullanmasını etkiler. Boşanma sonrası kadının soyadı için eski eşin soyadını kullanma yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi Şartları

Velayetin Annede Olması

Dava, çocuğun velayetine sahip olan anne tarafından açılır.

Çocuğun Üstün Yararı

Değişikliğin çocuğun yararına olduğu somut olgularla gösterilmelidir.

Annenin Kendi Soyadı

Verilecek soyadı annenin bekarlık soyadı olmalıdır.

Babanın Taraf Olması

Baba davaya taraf gösterilmeli ve savunma hakkı tanınmalıdır.

Velayet tek başına yetmez: Yargıtay, yalnızca velayetin annede olmasına dayanılarak değişiklik yapılamayacağını, çocuğun üstün yararının somut olarak ortaya konulması gerektiğini kabul etmektedir.

Velayetin nasıl belirlendiğini boşanma davasında velayetin belirlenmesi, velayette ortak düzenlemeleri ortak velayet yazılarımızda anlattık.

Mahkeme Çocuğun Yararını Nasıl Değerlendirir?

Değerlendirilen Olgu Örnek
Babanın ilgisizliği Babanın uzun süredir çocukla görüşmemesi ve nafaka ödememesi
Fiili kullanım Çocuğun okulda ve sosyal çevrede annenin soyadıyla tanınması
Çocuğun isteği İdrak çağındaki çocuğun açıkça annenin soyadını istemesi
Psikolojik etki Farklı soyadının çocukta yarattığı sıkıntının uzman raporuyla gösterilmesi
Kardeşler Kardeşlerin soyadı durumu ve aile bütünlüğü

Mahkeme gerekirse sosyal inceleme raporu alır ve çocuğu uzman eşliğinde dinler. Yargıtay, bir davada babanın engelli olmasının ve çocuğa zarar ispatı aranmasının yerinde olmadığını, çocuğun beyanının ve yararının esas alınması gerektiğini kabul etmiştir.

Sosyal inceleme raporunun hazırlanmasını boşanma davasında SED raporu yazımızda ele aldık.

Çocuğun soyadının değiştirilmesi davasında çocuğun üstün yararının somut delillerle gösterilmesi ve babanın usulüne uygun olarak davaya dahil edilmesi sonucu belirler. Bu süreci yönetecek bir avukat için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hangi Soyadı Verilebilir?

Talep Sonuç
Annenin bekarlık soyadı Çocuğun yararı gösterilirse verilebilir
Annenin yeni evliliğinden aldığı soyadı Verilemez
Üvey babanın soyadı Verilemez
Annenin kullanmadığı bir soyadı Yargıtay bu nedenle kararları bozmaktadır

Yargıtay 2025 tarihli bir kanun yararına bozma kararında, çocuğa annenin yeni evliliğinden aldığı soyadının veya üvey babanın soyadının verilemeyeceğini açıkça kabul etmiştir.

Dava Nasıl Açılır? Mahkeme, Taraflar ve Süreç

Konu Kural
Görevli mahkeme Aile mahkemesi, olmayan yerde asliye hukuk mahkemesi
Davacı Velayet sahibi anne
Davalı Baba, uygulamada nüfus müdürlüğü de taraf gösterilir
Çocuğun dinlenmesi İdrak çağındaki çocuk uzman eşliğinde dinlenir
Harç Maktu harç
Süre Kanunda bir süre sınırı yoktur
Karar sonrası Kesinleşen karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kayıt düzeltilir
  1. Velayet kararını hazırlayın

    Boşanma ve velayet kararının kesinleşmiş örneğini alın.

  2. Yararı belgeleyin

    Okul kayıtları, sağlık kayıtları ve babanın ilgisizliğini gösteren belgeleri toplayın.

  3. Babayı taraf gösterin

    Babanın açık adresini dilekçede belirtin.

  4. Uzman görüşü isteyin

    Gerekirse pedagog veya psikolog raporu talep edin.

  5. Kararı nüfusa işletin

    Karar kesinleşince nüfus kaydının düzeltilmesini takip edin.

Evlilik Dışı Doğan Çocuğun Soyadı

Evlilik dışında doğan çocuk uygulamada annenin soyadıyla nüfusa kaydedilir. Babalık davası veya tanıma ile soybağı kurulursa, çocuğun babanın soyadını alması gündeme gelebilir.

Bu durumda da çocuğun üstün yararı esas alınır. Soybağının kurulmasını babalık davası, soybağının reddini soybağının reddi davası yazılarımızda anlattık.

Ad ve Soyadı Değiştirme Davasından Farkı

Konu Çocuğun Soyadının Annenin Soyadıyla Değiştirilmesi Haklı Sebeple Ad veya Soyadı Değiştirme
Dayanak Velayet ve çocuğun üstün yararı TMK m.27 haklı sebep
Görevli mahkeme Aile mahkemesi Asliye hukuk mahkemesi
Davalı Baba Nüfus müdürlüğü
Belirleyici ölçüt Çocuğun üstün yararı Haklı sebebin varlığı

Haklı sebeple ad ve soyadı değişikliğini isim ve soyisim değiştirme davası yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Çocuğun Soyadının Değiştirilmesi Yargıtay Kararları

HGK’nın ilk kararı

Yargıtay HGK, E.2014/2889, K.2015/2011, 30.09.2015.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Anayasa Mahkemesi çizgisini izleyerek velayet sahibi annenin talebini değerlendirmiştir.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir

Yargıtay HGK, E.2015/18-3257, K.2016/117, 29.01.2016.
Çocuğun soyadının annenin soyadıyla değiştirilmesi davalarında aile mahkemesinin görevli olduğu kabul edilmiştir.

Önceki farklı görüş

Yargıtay 18. HD, E.2016/9861, K.2016/10849, 29.09.2016.
Bu kararda Anayasa Mahkemesi yaklaşımı benimsenmemiştir. Karar, içtihat birliği sağlanmadan önceki görüş ayrılığını göstermektedir.

Ret ayrımcılık olur

Yargıtay 2. HD, E.2018/1306, K.2018/4719, 09.04.2018.
Velayet sahibi annenin çocuğa kendi soyadını verebileceği, talebin reddinin cinsiyete dayalı ayrımcılık olacağı kabul edilmiştir.

Annenin kullanmadığı soyadı

Yargıtay 2. HD, E.2020/565, K.2020/4810, 15.10.2020.
Annenin kullanmadığı bir soyadının çocuğa verilmesine ilişkin karar bozulmuştur.

AYM çizgisinin devamı

Yargıtay 2. HD, E.2020/6688, K.2021/170, 14.01.2021.
Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda velayet sahibi annenin talebinin değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Baba davaya dahil edilmelidir

Yargıtay 2. HD, E.2021/184, K.2021/716, 28.01.2021.
Baba davaya taraf gösterilmeden verilen kararın bozulması gerektiği kabul edilmiştir.

Çocuğun beyanı ve yararı belirleyicidir

Yargıtay 2. HD, E.2023/9474, K.2024/1123, 22.02.2024.
Bölge adliye mahkemesinin zarar ispatı araması ve babanın engelliliğini gerekçe yapması hatalı bulunmuş, çocuğun beyanı ve üstün yararı gözetilerek talebin kabulü gerektiği belirtilmiştir.

Velayet tek başına yetmez

Yargıtay 2. HD, E.2024/95, K.2024/1241, 27.02.2024.
Velayetin tek başına yeterli olmadığı, çocuğun üstün yararına uygunluk gösterildiğinde talebin kabul edilmesi gerektiği belirtilerek bölge adliye mahkemesi kararı bozulmuştur.

Üvey babanın soyadı verilemez

Yargıtay 2. HD, E.2025/830, K.2025/6732, 01.07.2025.
Kanun yararına bozma kararında, çocuğa annenin yeni evliliğinden aldığı soyadının veya üvey babanın soyadının verilemeyeceği kabul edilmiştir.

Bireysel başvuruda ihlal

Anayasa Mahkemesi, Hayriye Özdemir, B.No 2013/3434, 25.06.2015.
Velayet sahibi annenin çocuğa kendi soyadını verememesinin aile hayatına saygı hakkını ve ayrımcılık yasağını ihlal ettiğine karar verilmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanınca çocuğun soyadı değişir mi?
Hayır. Boşanma çocuğun soyadını kendiliğinden değiştirmez. Velayet anneye verilse bile çocuk babasının soyadını taşımaya devam eder. Değişiklik için aile mahkemesinde dava açılması gerekir.
Velayet annedeyse çocuk annenin soyadını alabilir mi?
Evet. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarına göre velayet sahibi anne, çocuğun üstün yararına uygun olduğunu göstererek çocuğa kendi soyadının verilmesini isteyebilir. Velayetin annede olması tek başına yeterli değildir, çocuğun yararı somut olarak ortaya konulmalıdır.
Babanın izni gerekir mi?
Babanın rızası şart değildir. Ancak baba davada taraf gösterilmelidir. Yargıtay, baba davaya dahil edilmeden verilen kararları bozmaktadır. Babanın itirazı, çocuğun yararıyla birlikte değerlendirilir.
Çocuğun soyadı davası hangi mahkemede açılır?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Dava ne kadar sürer?
Süre, sosyal inceleme raporunun hazırlanmasına, çocuğun dinlenmesine ve babaya tebligat yapılmasına göre değişir. Babanın adresinin bilinmemesi veya yurt dışında olması süreyi uzatabilir.
Çocuk üvey babanın soyadını alabilir mi?
Hayır. Yargıtay, çocuğa annenin yeni evliliğinden aldığı soyadının veya üvey babanın soyadının verilemeyeceğini kabul etmiştir. Verilebilecek soyadı annenin kendi soyadıdır.
Çocuğun görüşü alınır mı?
Evet. İdrak çağındaki çocuğun görüşü alınır ve önemsenir. Yargıtay, çocuğun beyanını ve üstün yararını davada belirleyici ölçütler arasında saymaktadır.
Annenin yeniden evlendikten sonraki soyadı verilebilir mi?
Hayır. Annenin yeni evliliğiyle aldığı soyadı çocuğa verilemez. Çocuğa yalnızca annenin bekarlık soyadı verilebilir.

Çocuğun soyadının değiştirilmesi, velayet ve nüfus kaydı düzeltme davaları için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile görüşebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir. Ayrıntılar için İstanbul Aile Avukatı sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir. Yazıdaki bilgiler 13 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuata dayanır. Herhangi bir kişi veya kuruma yönelik suç isnadı içermez.