Blog
Boşanma Davasında Şiddet | Fiziksel, Psikolojik, Ekonomik Şiddet ve Haklar Rehberi 2026
Fiziksel, psikolojik veya ekonomik şiddet; Türk Medeni Kanunu kapsamında evlilik birliğini temelinden sarsar ve ortak yaşamı çekilmez kılan ağır kusurlu davranışlardır. Şiddete maruz kalan eş, çekişmeli boşanma davası açarak boşanma, nafaka ve maddi/manevi tazminat talep edebilir.
Boşanma davasında fiziksel şiddet nasıl ispatlanır, psikolojik şiddet örnekleri hangileridir ve ekonomik şiddet boşanmaya dayanak olabilir mi — bu sorular; şiddete maruz kalan eşlerin hukuki süreçteki en kritik merak noktalarıdır. İstanbul boşanma avukatı olarak Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; bu rehberde üç şiddet türünün hukuki karşılıklarını, ispat yöntemlerini, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki haklarınızı ve talep edebileceğiniz tüm yaptırımları aktarmaktadır.
İçindekiler
Şiddet Türleri ve Hukuki Karşılıkları
Eşe yönelik her türlü darp, yaralama, zor kullanma ve fiziksel bütünlüğe saldırıdır. Mahkemelerde en kolay ispatlanabilen şiddet türüdür. Tek bir ciddi fiziksel şiddet vakası bile TMK m. 162 kapsamında boşanma sebebi oluşturabilir; evliliğin devam etmesi beklenemez.
- Tokat, yumruk, tekme, boğazlama, bıçaklama gibi her türlü fiziksel eylem
- Evi terk etmeye zorlamak ya da eve kilitlemek
- Çocuklara yönelik fiziksel şiddet uygulamak
Sürekli hakaret etme, aşağılama, tehdit etme, suçlama veya eşi toplumdan soyutlama gibi davranışları kapsar. Yargıtay kararlarında psikolojik şiddet uygulayan taraf ağır kusurlu kabul edilir. Boşanma davası açmak için fiziksel iz bırakmasına gerek yoktur; süregelen davranış biçiminin ispatlanması yeterlidir.
- Sürekli hakaret, aşağılama, küçük düşürme — özel veya kamuya açık ortamda
- Tehdit mesajları, aramalar ve sosyal medya tacizi
- Arkadaş ve aile çevresinden koparma, sosyal izolasyon
- Çocukları araç olarak kullanma ve manipülasyon
- Eşi izleme, takip etme ve özel hayatı kontrol altına alma
Eşin çalışmasına engel olma, tüm kazancına el koyma, ailenin temel ihtiyaçlarını (mutfak, giyim, sağlık) bilerek karşılamama ve eşi maddi olarak bağımlı kılma durumudur. Ekonomik şiddet sebebiyle boşanma ve tazminat talep edilebilir; yargıtay bu davranışları ağır kusur sayar.
- Eşin çalışmasına, okula gitmesine izin vermeme
- Kazanılan gelire el koyma ve finansal özgürlüğü kısıtlama
- Ev giderlerini karşılamayı kasıtlı olarak reddetme
- Eşin mal varlığına ya da mirasına el koyma
Önemli: Bu üç şiddet türü; yalnızca boşanma sebebi değil, aynı zamanda ağır kusur gerekçesidir. Ağır kusurlu eş; boşanmada hem maddi hem manevi tazminata mahkûm edilebilir. Yargıtay, şiddet uygulayan tarafı her koşulda daha fazla kusurlu saymaktadır.
Boşanma Sürecinde Delillendirme ve İspat
Boşanma Sürecinde Delillendirme ve İspat
Boşanma davasında fiziksel şiddet nasıl ispatlanır sorusu; mağdurların en çok merak ettiği konudur. Şiddetin varlığı iddia edildiğinde ispat yükü davacı taraftadır. Aşağıdaki deliller hukuka uygun yollarla elde edilmelidir.
Tanık BeyanlarıŞiddete şahit olan aile üyeleri, komşular veya arkadaşların mahkemede dinletilmesi. Darp raporu olmasa bile görgüye dayalı tanık beyanları Yargıtay içtihadında yeterli delil sayılabilir. Tanıkların somut olay, tarih ve koşulları bilerek beyan vermesi kritik önem taşır.
Darp Raporu ve Hastane KayıtlarıFiziksel şiddet durumlarında hastanelerden veya kolluk kuvvetlerinden alınan doktor raporları. Darp raporunun delil niteliği zamanaşımına uğramaz; yılar önce alınmış bile olsa mahkemeye sunulabilir. Ancak şiddetin süregeldiğini göstermek için güncel delillerle desteklenmesi önerilir.
Mesaj, Ses ve Görüntü KayıtlarıPsikolojik şiddet içeren mesajlar delil olur mu sorusunun yanıtı: kendi cihazınızdaki ve size gönderilen WhatsApp mesajları, e-postalar ve ses kayıtları delil olarak kabul edilebilir. Ancak karşı tarafın cihazına ya da hesabına izinsiz erişim TCK m. 136 kapsamında suç oluşturur ve bu yolla elde edilen delil geçersizdir. Ses ve görüntü kayıtlarının hukuka uygun elde edilmesi kritik olup detaylar için avukata danışılmalıdır.
Kolluk TutanaklarıŞiddet sebebiyle önceden polisin/jandarmanın eve gelip tuttuğu tutanaklar güçlü resmi delil oluşturur. Her şiddet vakasından sonra polis çağrılması ve kayıt tutturulması ilerleyen dava sürecinde belirleyici sonuçlar doğurabilir.
6284 SK Koruma ve Uzaklaştırma KararlarıAileyi Koruma Kanunu kapsamında alınan koruma kararları; mahkemede şiddetin varlığına dolaylı kanıt işlevi görür. Uzaklaştırma kararının boşanma dosyasına eklenmesi süreci güçlendirir.
Sosyal Medya ve Dijital KayıtlarKamuya açık tehdit veya hakaret içerikli sosyal medya paylaşımları, görsel belgeler ve çevrimiçi taciz kaydı ekran görüntüleriyle belgelenerek sunulabilir. Ekran görüntülerinin noter onaylı veya e-imzalı biçimde alınması önerilir.
Şiddet gerekçesiyle boşanma davası açmayı düşünüyorsanız İstanbul boşanma avukatı Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Talep Edilebilecek Haklar
Maddi Tazminat (TMK m. 174/1)Şiddet nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zarar gören tarafın talep ettiği tazminattır. Ağır kusur tespiti bu miktarı doğrudan artırır.
Manevi Tazminat (TMK m. 174/2)Yaşanılan şiddet, korku ve elem sebebiyle duyulan manevi acıların karşılığıdır. Fiziksel ve psikolojik şiddet, yüksek manevi tazminat kararlarının en yaygın gerekçesidir.
NafakaDava süresince tedbir nafakası; boşanma sonrasında ise şartlar sağlanıyorsa yoksulluk nafakası bağlanabilir. Şiddete uğrayan ve ekonomik açıdan zayıf taraf her iki nafakayı da talep edebilir.
Aile Konutunun TahsisiŞiddet mağdurunun aile konutunda kalmaya devam etmesi için mahkemeden tahsis kararı talep edilebilir. Bu talep tedbir kararıyla birlikte dava açılışında yapılabilir.
Velayet TalebiÇocuklara ya da eşe yönelik şiddet; velayetin şiddet mağduruna verilmesi için güçlü bir gerekçe oluşturur. Tedbir velayet kararı da dava açılışında talep edilebilir.
6284 Uzaklaştırma KararıBoşanma davası beklenilmeksizin Aile Mahkemesi’nden ivedilikle talep edilebilen bu karar; eşi ortak konuttan uzaklaştırır ve yaklaşmasını yasaklar.
6284 Uzaklaştırma Kararı Boşanma Davasını Nasıl Etkiler?
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun; şiddet mağdurlarına boşanma davası açmadan önce de başvurulabilecek acil koruma imkânı sunmaktadır.
6284 Kapsamındaki Tedbirler
Eşin ortak konuttan uzaklaştırılması; 100 metre yaklaşma yasağı; çocuklarla temas yasağı; iletişim kurma yasağı. Bu kararlar; polis ya da jandarma aracılığıyla saatler içinde uygulamaya girer.
Boşanma Davasına Etkisi
Koruma kararı; boşanma dosyasına delil olarak eklenir. Hâkim; şiddetin resmi kayıtlara geçtiğini görerek kusur tespitinde ve velayet kararında bu kararı değerlendirmeye alır. Uzaklaştırma ihlali ise ayrıca TCK kapsamında suç oluşturur.
Strateji Notu: 6284 kapsamında uzaklaştırma kararı alınmış olması; boşanma davasında şiddetin varlığını güçlü biçimde destekler. Bu karar var olmasına rağmen hâkimin tazminat talebini reddetmesi Yargıtay tarafından bozma nedeni sayılmaktadır. Şiddetin hemen ardından 6284 başvurusu yapılması ve ardından boşanma davasının açılması, mağdur açısından en güçlü hukuki pozisyonu oluşturur.
Şiddet Nedeniyle Boşanmada Velayet Kime Verilir?
Şiddet nedeniyle boşanma davasında velayet kime verilir sorusu; şiddet mağduru ebeveynlerin en çok merak ettiği konulardan biridir. Yargıtay’ın tutumu son derece nettir.
- Şiddet uygulayan ebeveyne velayet verilmez (kural): Çocuğa ya da eşe yönelik şiddet; velayetin şiddet uygulayan tarafa verilmesini neredeyse imkânsız kılan bir gerekçedir. Hâkim “çocuğun üstün yararı” ilkesini şiddet geçmişi olan ebeveyn aleyhine değerlendirir.
- Sosyal inceleme raporu (SİR) belirleyicidir: SİR hazırlayan uzman; şiddet geçmişini, çocukların tanıklık ettiği olayları ve ebeveynlerin tutumlarını değerlendirerek rapor hazırlar. 6284 kapsamında alınan koruma kararları bu rapora yansır.
- Geçici velayet önemi: Dava süresince şiddet mağduru ebeveynin geçici velayeti alması kritiktir. Bu karar hem çocuğu korur hem de kesin velayet kararında belirleyici bir faktör oluşturur.
- Ebeveyn yabancılaştırması: Şiddet mağdurunun, çocuğu diğer ebeveyne karşı kışkırtıyor ya da kişisel ilişkiyi engelliyor oluğunun ispatlanması; velayet kararını aleyhine çevirebilir. Velayet almak; karşı tarafla sağlıklı kişisel ilişkiyi de desteklemeyi gerektirir.
Şiddet Olaylarında Af Meselesi
Şiddet gerekçesine dayanan boşanma davalarında “af” meselesi; hak kayıplarına en sık yol açan hukuki tuzaklardan biridir.
Yargıtay — Affedilen Olaylar Boşanma Sebebi Yapılamaz (TMK m. 161/2, 162/2)Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre; eşin şiddet içeren davranışını açıkça ya da zımni olarak affeden taraf, bu olayı boşanma gerekçesi olarak kullanamazken affedilen olaydan sonra yeni şiddet vakası yaşanmışsa, eski ve yeni olaylar birlikte değerlendirilebilir. “Zımni af”; şiddetten sonra aynı çatı altında yaşamaya uzun süre devam etmek, yeniden cinsel birliktelik kurmak ya da olayı hiçbir şekilde dile getirmemek biçiminde ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle şiddet vakasının hemen ardından hukuki adım atılması büyük önem taşır.
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Y2HD — Sürekli Hakaret Psikolojik Şiddet ve Ağır KusurYargıtay 2. Hukuk Dairesi; eşe yönelik sürekli hakaret, aşağılama ve tehditlerin psikolojik şiddet kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini ve bu davranışların ağır kusur oluşturduğunu içtihat etmektedir. Psikolojik şiddetin ispatlanmasında tanık beyanları ve mesaj kayıtları yeterli delil kabul edilmektedir.
Y2HD — Çalışmama Engeli Ekonomik Şiddet SayılırYargıtay; eşin çalışmasına izin vermeme, iş başvurularını engelleme veya işe gitmesini fiziksel ya da psikolojik baskıyla önleme davranışlarını ekonomik şiddet kapsamında değerlendirmekte ve ağır kusur olarak nitelendirmektedir. Bu durumda boşanma talebinin yanı sıra maddi ve manevi tazminat da talep edilebilir.
Y2HD — Tek Ciddi Şiddet Vakası Boşanmaya YeterlidirTMK m. 162 kapsamında; hayata kast veya pek kötü muamele niteliğindeki tek bir ciddi fiziksel şiddet vakası, evlilik birliğinin artık sürdürülmesinin eşten beklenemeyeceğini ortaya koymak için yeterlidir. Şiddetin tekrarlayan nitelikte olması aranmaz.
Boşanma davasının aşamaları, süreleri ve delil toplama rehberi için Çekişmeli Boşanma Davası rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Darp raporu olmadan sadece tanık beyanıyla fiziksel şiddet ispatlanabilir mi?
Evet. Yargıtay; darp raporunun varlığını fiziksel şiddetin ispatı için zorunlu koşul olarak aramamaktadır. Şiddeti bizzat gören tanıkların — özellikle komşular, aile üyeleri veya olaya müdahil olan kişilerin — somut olay, tarih ve koşulları aktaran görgüye dayalı beyanları mahkemece delil olarak kabul edilebilir. Bununla birlikte; darp raporu, hastane kaydı veya kolluk tutanağı gibi resmi belgelerin tanık beyanlarıyla birlikte sunulması ispat gücünü önemli ölçüde artırır.
Eşimin beni aşağıladığı WhatsApp mesajları psikolojik şiddet kanıtı mıdır?
Evet, hukuka uygun biçimde elde edilmiş WhatsApp mesajları psikolojik şiddetin güçlü bir delili olabilir. Kendi telefonunuzdaki ve size gönderilmiş mesajlar; yasal yollarla elde edildiğinden mahkemede sunulabilir. Ancak karşı tarafın telefonuna ya da hesabına izinsiz erişimle elde edilen mesajlar TCK m. 136 kapsamında hukuka aykırı delil sayılır ve kabul görmez. Mesajların ekran görüntülerinin noter onaylı ya da e-imzalı olarak belgelenmesi önerilir.
Çalışmama izin verilmemesi boşanma davasında haklı boşanma sebebi midir?
Evet. Eşin çalışmasına izin vermeme; ekonomik şiddet kapsamında değerlendirilir ve TMK m. 166 çerçevesinde evlilik birliğini temelden sarsan bir davranış olarak kabul edilir. Yargıtay bu tutumu ağır kusur saymaktadır. Ekonomik şiddet sebebiyle boşanma ve tazminat talep edilebilir; mahkeme maddi ve manevi tazminata hükmedebilir. İspat için; çalışma taleplerini engelleyen mesajlar, tanık beyanları ve mümkünse işyeri ile ilgili belgeler delil olarak sunulabilir.
Şiddet nedeniyle açılan boşanma davaları ne kadar sürer?
Şiddet gerekçesiyle açılan çekişmeli boşanma davaları; İstanbul’da ortalama 1,5 ile 3 yıl arasında sürmektedir. Davanın süresi; tanık sayısına, delil miktarına, SED ve SİR araştırmalarının tamamlanma süresine ve adli tatile bağlı olarak değişir. Bununla birlikte, dava açılışında 6284 kapsamında uzaklaştırma kararı alınması; mağdura dava boyunca fiziksel koruma sağlar. Delillerin eksiksiz sunulması ve tanıkların düzenli katılımı davayı hızlandırır.
Şiddet uygulayan eşe karşı açılan davada aile konutu kime tahsis edilir?
Şiddet mağduru eş; dava açılırken aile konutunun kendisine tahsisi için tedbir kararı talep edebilir. Mahkeme; şiddetin varlığına, çocukların durumuna ve tarafların konut ihtiyacına bakarak karar verir. 6284 kapsamında alınan uzaklaştırma kararı da şiddeti uygulayan eşi fiilen konuttan çıkarmayı sağlar. Şiddet gerekçesiyle yapılan tahsis taleplerinde hâkim mağdurun ve çocukların korunmasını öncelikli tutmaktadır.
Şiddet gerekçesiyle boşanma, tazminat ve koruma kararı için hukuki destek almak üzere Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih’te hizmet vermektedir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.