Blog
Yoksulluk Nafakası | Şartları, Miktarı, Sona Erme ve Yargıtay Kararları 2026
Yoksulluk nafakası; boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olan tarafa, kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması şartıyla, mali gücü oranında diğer eş tarafından süresiz olarak ödenen maddi destektir. Bu nafaka türünün temel amacı, boşanma sonrası ekonomik olarak zor durumda kalan eşin yaşam standardını korumaktır.
Yoksulluk nafakası; boşanma davalarında en fazla hukuki tartışma doğuran konuların başında gelmektedir. Kimin talep edebileceği, miktarın nasıl belirleneceği ve ne zaman sona ereceği — tüm bu sorular hem alacaklı hem de ödeyici taraf açısından kritik öneme sahiptir. İstanbul boşanma avukatı olarak Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; bu rehberde yoksulluk nafakasının her boyutunu 2026 güncel mevzuat ve Yargıtay içtihatları ışığında aktarmaktadır.
İçindekiler
- Yoksulluk Nafakası Nedir? (TMK m. 175)
- Temel Şartlar Nelerdir?
- Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
- Nafaka Ne Zaman Sona Erer?
- Nafaka Miktarı Değiştirilebilir mi?
- Erkek Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?
- Çalışan Kadın Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?
- Yoksulluk Nafakası Ödenmezse Ne Olur?
- Boşanmadan Sonra Yoksulluk Nafakası Talep Edilebilir mi?
- Zamanaşımı
- Yargıtay Kararlarından Örnekler
- Sıkça Sorulan Sorular
Yoksulluk Nafakası Nedir? (TMK m. 175)
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesi şöyle düzenlemiştir: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.”
Yoksulluk nafakası; boşanmanın doğrudan ekonomik sonucudur. Evlilik süresince sağlanan ortak yaşam standardının boşanmayla birlikte ciddi biçimde bozulacağı durumlarda; ekonomik dengeyi sağlamak amacıyla daha güçlü tarafın daha zayıf tarafa aylık ödeme yapması hukuken zorunlu hâle gelir.
Temel Şartlar Nelerdir?
-
Yoksulluğa DüşmeNafaka talep eden eşin; yeme, barınma, giyinme gibi temel ihtiyaçlarını karşılayacak düzenli bir gelirinin veya mal varlığının olmaması gerekir. “Yoksulluk” kavramı mutlak açlık değil; boşanma öncesindeki yaşam standardının önemli ölçüde altına düşme anlamında değerlendirilir. Yargıtay; asgari ücret düzeyinde gelir sahibi olmayı yoksulluk sayabilmektedir.
-
Kusur DurumuNafaka talep eden eşin, diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekir. Eşit kusurlu olan eş yoksulluk nafakası talep edebilir; ancak Yargıtay bu hâllerde nafaka miktarını daha düşük belirleme eğilimindedir. Ağır kusurlu eşe nafaka bağlanamaz. Nafakayı ödeyecek tarafın kusurlu olması şartı aranmaz.
-
TalepYoksulluk nafakası hâkimin kendiliğinden verebileceği bir karar değildir; mutlaka talep edilmelidir. Talep; boşanma davası dilekçesinde ya da boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir dava olarak yapılabilir. Bu süre hak düşürücüdür.
Yoksulluk Nafakası ve Cinsiyet: TMK m. 175; “taraf” ifadesini kullanmaktadır — yani hem kadın hem erkek yoksulluk nafakası talep edebilir. Yargıtay içtihatları da bu görüşü destekler niteliktedir. Uygulamada kadın lehine daha sık hükmedilmektedir; ancak hukuken cinsiyet belirleyici değildir.
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?
Mahkeme tarafından net bir alt sınır belirlenmemiş olup nafaka miktarı tarafların sosyo-ekonomik durumlarına ve nafaka yükümlüsünün (ödeyecek kişinin) mali gücüne göre hesaplanır. Genellikle nafaka ödeyecek eşin gelirinin yaklaşık %15 ile %25’i arasında bir oran baz alınır.
| Ödeyenin net aylık geliri | Temel belirleyici — gelir arttıkça nafaka artar |
| Alanın aylık geliri veya gelir imkânı | Sıfır ise nafaka yüksek; iyi geliri varsa düşük ya da reddedilir |
| Evlilik süresi | Uzun evlilik daha yüksek nafakayı haklı kılar |
| Yaş ve çalışabilirlik durumu | İleri yaş ve sağlık sorunu nafakayı artırır |
| Evlilik dönemindeki yaşam standardı | Yüksek refah düzeyi daha yüksek nafakayı meşrulaştırır |
Örnek: Net 50.000 TL geliri olan bir eşin; 15 yıllık evlilik, çalışmayan ve gelir imkânı sınırlı olan eşe karşı ödemesi gereken yoksulluk nafakası yaklaşık 7.500–12.500 TL/ay arasında belirlenebilir. Ancak kesin rakam hâkimin takdirine bağlıdır.
| Durum | Nafakaya Etkisi | Yargıtay Tutumu |
|---|---|---|
| Talep eden sıfır gelirli | Nafaka yüksek bağlanır | Yoksulluk açık; nafakaya hükmedilir |
| Talep eden asgari ücretle çalışıyor | Düşük nafaka bağlanabilir | Asgari ücret tek başına engel değil |
| Talep eden kendi isteğiyle işten ayrılmış | Nafaka reddedilebilir | Kasıtlı gelir düşürme nafaka hakkını ortadan kaldırır |
| Her iki taraf da asgari ücretle çalışıyor | Nafaka verilmez | Gelir farkı belirgin değilse nafakaya hükmedilmez |
| Talep eden iş göremezlik aylığı alıyor | Miktara göre değişir | Aylık yoksulluktan kurtarıyorsa nafaka reddedilir |
Nafaka Ne Zaman Sona Erer?
Nafaka ödemeleri yasal olarak süresiz kabul edilse de belirli durumlarda kendiliğinden kalkar veya mahkeme kararıyla sona erdirilebilir.
Yoksulluk nafakası şartları ve miktarı konusunda hukuki değerlendirme için İstanbul boşanma avukatı Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Nafaka Miktarı Değiştirilebilir mi?
Tarafların ekonomik ve sosyal durumlarında sonradan önemli ve sürekli bir değişiklik meydana gelirse (iş kaybı, ciddi hastalık, gelir artışı vb.) mahkemeye başvurularak nafakanın artırılması, azaltılması veya tamamen kaldırılması talep edilebilir.
Artırım Talebi İçin
Enflasyon, ödeyenin gelirinin artması ya da nafaka alanın giderlerinin ciddi biçimde yükselmesi gerekçesiyle artırım davası açılabilir. Protokolde TÜFE artışı yazılmışsa bu oran doğrultusunda otomatik artış uygulanır; dava açılmasına gerek kalmaz.
Azaltım veya Kaldırma Talebi İçin
Ödeyenin gelirinin ciddi düşmesi, iş kaybı, ağır hastalık ya da nafaka alanın ekonomik durumunun iyileşmesi gerekçesiyle azaltım veya kaldırma davası açılabilir. Her iki durumda da mevcut koşulların belgelenmesi şarttır.
Erkek Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?
Evet. TMK m. 175; “taraf” ifadesi kullandığından erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir. Kadın karşısında ekonomik açıdan zayıf konumda bulunan ve boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen erkek, şartlar oluştuğunda nafaka alabilir.
- Çalışamayan ya da uzun süredir işsiz olan ve ekonomik olarak eşine bağımlı olan erkek yoksulluk nafakası talep edebilir.
- Eşine göre daha az kusurlu ya da kusursuz olmak şartı hem erkek hem kadın için geçerlidir.
- Yargıtay; erkek lehine yoksulluk nafakasına hükmeden kararları onamaktadır.
- Uygulamada erkek lehine nafakaya daha az rastlanmasının nedeni hukuki değil; sosyal olgusallıktan kaynaklanan gelir dağılımı farkıdır.
Çalışan Kadın Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?
Kadının çalışıyor olması tek başına yoksulluk nafakasını engellememektedir. Belirleyici olan; çalışıp çalışmadığı değil, elde ettiği gelirin yoksulluktan kurtarmaya yetip yetmediğidir.
Nafaka Alabilir
Asgari ücret düzeyinde geliri olan kadın. Düşük saatlik işlerde çalışan kadın. Sağlık sorunu nedeniyle tam zamanlı çalışamayan kadın. Evlilik dönemindeki yaşam standardı çok yüksek olan kadın.
Nafaka Alamayabilir
Yüksek ve düzenli geliri olan kadın. Kendi isteğiyle işten ayrılmış olan kadın. Her iki tarafın da benzer düzeyde geliri varsa. Kendisini ve çocuklarını rahat biçimde geçindirebilen kadın.
Yoksulluk Nafakası Ödenmezse Ne Olur?
- İlamlı icra takibi: Nafaka kararı ilam niteliği taşır; ödenmemesi hâlinde ilamlı icra takibi başlatılabilir.
- Maaşın tamamına haciz: Nafaka alacaklarında genel alacaklarda uygulanan ¼ sınırı geçerli değildir; maaşın tamamına haciz konulabilir.
- Tazyik hapsi: İİK m. 344 uyarınca ödeme gücü olduğu hâlde nafakayı ödemeyen borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsi talep edilebilir. Bu ceza adli para cezasına çevrilemez.
- Banka ve taşınmaz haczi: Borçlunun tüm varlıkları nafaka alacağı için haczedilebilir.
Boşanmadan Sonra Yoksulluk Nafakası Talep Edilebilir mi?
Boşanma davasında nafaka talep edilmemişse; boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir nafaka davası açılabilir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; geçirilmesi hâlinde nafaka hakkı ortadan kalkar.
Boşanma Davası Süresinde Talebin Önemi: Yoksulluk nafakası boşanma davasının fer’isidir. Bu nedenle boşanma davasında talep edilmesi çok daha pratiktir. Boşanma kesinleştikten sonra açılacak ayrı dava; hem ek masraf hem de ek süreç anlamına gelir. Talep olmadan nafaka bağlanamayacağından bu hakkın zamanında kullanılması kritik önem taşır.
Nafaka Alacaklarında Zamanaşımı
Nafaka Alacaklarında Zamanaşımı
- Kesinleşmiş nafaka kararı: 10 yıllık zamanaşımı uygulanır.
- Her aylık taksit: Kendi vadesi itibarıyla ayrıca 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
- Zamanaşımının kesilmesi: İcra takibi başlatılması, ihtarname gönderilmesi veya borcun kısmen ödenmesi zamanaşımını keser; yeni süre başlar.
Nafaka türleri, tedbir nafakası ve iştirak nafakası hakkında kapsamlı bilgi için Boşanmada Nafaka Talebi rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararlarından Örnekler
Sıkça Sorulan Sorular
Yoksulluk nafakası süresiz mi ödenir?
TMK m. 175; nafakayı “süresiz” olarak tanımlamaktadır. Ancak bu; nafakanın ölüm tarihine kadar mutlaka devam edeceği anlamına gelmez. Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi, fiilen biriyle birlikte yaşaması, ekonomik durumunun iyileşmesi ya da ödeyicinin ciddi mali zorluğa düşmesi hâlinde nafaka mahkeme kararıyla azaltılabilir veya kaldırılabilir. Yargıtay; koşulların köklü biçimde değiştiği davalarada belirli süre sınırlamalarını da onaylamaktadır.
Eşit kusurlu taraf yoksulluk nafakası alabilir mi?
Evet. TMK m. 175; “kusurunun daha ağır olmaması” ifadesini kullandığından eşit kusurlu olan eş nafaka talep edebilir. Yargıtay da eşit kusurlu eşin nafaka talebini reddeden kararları bozmaktadır. Bununla birlikte eşit kusur hâlinde hâkimin nafakayı daha düşük belirleme eğilimi olduğu gözlemlenmektedir.
Yoksulluk nafakası boşanmadan sonra talep edilebilir mi?
Evet. Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı bir nafaka davası açılabilir. Bu 1 yıllık süre hak düşürücüdür; geçirilmesi hâlinde nafaka hakkı tamamen ortadan kalkar. Boşanma davasında talep edilmemesi hâlinde bu 1 yıllık pencere son fırsattır.
Nafaka alan eş başkasıyla birlikte yaşıyor, nafakayı kestirmek için ne yapmalıyım?
Nafaka alan eşin resmi nikâh olmaksızın başkasıyla fiilen birlikte yaşadığını ispat ederek Aile Mahkemesi’nde nafakanın kaldırılması davası açabilirsiniz. İspat yükü talep eden ödeyicidedir. Tanık beyanları, fotoğraf, sosyal medya paylaşımları ve ortak adres kaydı bu davada delil olarak kullanılabilir. Mahkeme koşulları değerlendirerek nafakayı kaldırabilir ya da azaltabilir.
Nafaka ödemekten kurtulmak için işten ayrılırsam nafaka kesilir mi?
Hayır. Yargıtay içtihatları; ödeyicinin kasıtlı olarak işten ayrılarak ya da gelirini düşürerek nafaka yükümlülüğünden kaçınmaya çalışmasını hakkın kötüye kullanımı olarak değerlendirmektedir. Bu durumlarda mahkeme; kişinin gerçek kazanç kapasitesini ve piyasa koşullarını esas alarak nafaka miktarını belirleyebilir ya da mevcut nafakayı sürdürebilir.
Yoksulluk nafakası talebi, artırımı veya kaldırılması için hukuki değerlendirme almak üzere Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.