Fikri Mülkiyet Hukuku
Fikri mülkiyet hukuku avukatı; marka, patent, telif hakkı, tasarım ve coğrafi işaret gibi fikri ve sınai mülkiyet haklarının tescili, korunması ve ihlalinden doğan uyuşmazlıkların çözümünde hukuki danışmanlık ve dava hizmeti sunan avukattır. Fikri mülkiyet hukuku; 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu ve ilgili uluslararası sözleşmeler çerçevesinde düzenlenmektedir.
İstanbul fikri mülkiyet hukuku avukatı olarak Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; marka tescili ve itiraz süreçleri, patent ve faydalı model başvuruları, telif hakkı ihlalleri, endüstriyel tasarım koruması, alan adı uyuşmazlıkları ve fikri mülkiyet haklarına tecavüz davalarında İstanbul Fatih'ten hukuki destek sunmaktadır.
Fikri Mülkiyet Hukuku Avukatı Ne İş Yapar?
İstanbul fikri mülkiyet hukuku avukatı; yaratıcı ve ticari değer taşıyan varlıkların hukuki güvence altına alınmasından ihlal davalarına kadar geniş bir yelpazede hizmet sunar.
Marka Tescili ve Koruma
TÜRKPATENT ve EUIPO nezdinde marka başvurusu, yenileme, devir ve lisans işlemleri ile marka itiraz süreçlerinin yönetimi.
Patent ve Faydalı Model
Buluş sahiplerinin ulusal ve uluslararası patent başvurularının hazırlanması; patent ihlallerine karşı hukuki koruma.
Telif Hakkı
Eser sahiplerinin haklarının korunması, izinsiz kullanıma karşı tazminat ve men davası, lisans sözleşmelerinin hazırlanması.
Endüstriyel Tasarım
Ürün ve ambalaj tasarımlarının tescili, tasarım ihlallerine karşı hukuki müdahale ve tasarım devir sözleşmeleri.
Alan Adı Uyuşmazlıkları
Marka hakkıyla çakışan alan adlarına karşı WIPO ve yerel mahkeme nezdinde itiraz ve iptal süreçleri.
Haksız Rekabet ve Taklit
Ürün taklidi, marka kopyalama ve ticari sırların ifşası gibi haksız rekabet eylemlerine karşı hukuki ve cezai yollar.
Fikri Mülkiyet Hakkı Türleri: Temel Karşılaştırma
Fikri ve sınai mülkiyet hakları; tescil gereklilikleri, koruma süreleri ve korunan değer açısından birbirinden önemli ölçüde ayrışır. Hangi hakka başvurulacağının doğru belirlenmesi zaman ve maliyet açısından kritik önem taşır.
| Hak Türü | Korunan Değer | Tescil Gerekli mi? | Koruma Süresi | Yetkili Kurum |
|---|---|---|---|---|
| Marka | Ticari ad, logo, slogan, renk, ses | Evet (tescil önerilir) | 10 yıl (yenilenebilir) | TÜRKPATENT / EUIPO |
| Patent | Yeni buluş ve teknik çözümler | Evet (zorunlu) | 20 yıl (yenilenemez) | TÜRKPATENT / EPO |
| Faydalı Model | Yeni şekil ve yapıya sahip ürünler | Evet (zorunlu) | 10 yıl (yenilenemez) | TÜRKPATENT |
| Endüstriyel Tasarım | Ürün görünümü, şekil, renk, doku | Evet (tescil önerilir) | 5 yıl × 5 (max 25 yıl) | TÜRKPATENT / EUIPO |
| Telif Hakkı | Edebi, sanatsal ve bilimsel eserler | Hayır (eser oluşturuluşuyla kendiliğinden) | Süre sınırsız (mali haklar: ömür + 70 yıl) | Kültür ve Turizm Bakanlığı (ihtiyari) |
| Coğrafi İşaret | Coğrafi kaynağa özgü ürün özellikleri | Evet (zorunlu) | Süresiz (koşullar sağlandıkça) | TÜRKPATENT |
Marka Tescili: Adım Adım Süreç
Marka tescili; ticari kimliğin ve itibarın korunmasının temel aracıdır. Tescilsiz markalar sınırlı korumadan yararlanır; üçüncü kişiler aynı ya da benzer markayı tescil ettirebilir. TÜRKPATENT nezdinde marka tescil süreci aşağıdaki adımlardan oluşmaktadır.
-
Ön Araştırma ve Benzerlik Taraması Başvuru öncesinde mevcut tescilli markalar taranarak aynı veya benzer markaların varlığı kontrol edilir. Bu aşama ret ve itiraz riskini en aza indirir.
-
Sınıf Belirlenmesi (Nicé Sınıflandırması) Marka, korunacak mal veya hizmet sınıflarına göre Nicé Uluslararası Sınıflandırması'na uygun biçimde sınıflandırılır. Yanlış sınıf seçimi korumanın kapsamını daraltır.
-
TÜRKPATENT'e Başvuru Başvuru; e-Devlet veya TÜRKPATENT Markalar Sicili'ne gerekli belgeler ve başvuru ücretiyle yapılır. Başvuru tarihi hak sahipliğinin başlangıcını belirler.
-
İnceleme ve Yayım TÜRKPATENT mutlak ret nedenlerini inceler; uygun bulunan marka Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanır. Üçüncü kişiler yayım tarihinden itibaren 2 ay içinde itiraz edebilir.
-
İtiraz Süreci (Varsa) İtiraz yapılması hâlinde taraflar arasında uzlaşma müzakereleri başlar; anlaşma sağlanamazsa TÜRKPATENT itirazı inceler ve karar verir.
-
Tescil ve Bülten İlanı İtiraz yapılmaması ya da itirazın reddi hâlinde marka tescil edilir ve Marka Tescil Belgesi düzenlenir. Tescil 10 yıl geçerlidir; ondalık dönemlerde yenilenir.
AB Markası (EUIPO): Türkiye'nin yanı sıra Avrupa Birliği pazarında da koruma isteniyorsa EUIPO nezdinde AB Markası (EUTM) başvurusu yapılabilir. Tek başvuruyla 27 AB üyesi ülkede koruma sağlanır. Madrid Protokolü kapsamında uluslararası marka tescili de mümkündür.
Patent ve Faydalı Model: Farkları ve Başvuru Koşulları
Patent ve faydalı model; teknik buluşları ve yenilikleri koruma altına alan sınai mülkiyet hakları arasında yer alır. İkisi arasındaki tercih; buluşun niteliğine, koruma süresine ve başvuru maliyetine göre yapılır.
Patent
Yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik koşullarını birlikte taşıyan buluşlar için alınır. İnceleme süreci daha uzun ve maliyetlidir. Koruma süresi 20 yıldır ve yenilenemez.
Faydalı Model
Yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik yeterlidir; buluş basamağı aranmaz. İnceleme daha hızlı ve düşük maliyetlidir. Koruma süresi 10 yıldır, yenilenemez.
Önemli: Yazılımlar, matematik yöntemleri ve ticari faaliyet yöntemleri patent korumasından yararlanamaz. Ancak teknik bir sorunu çözen yazılım tabanlı buluşlar belirli koşullar altında patent kapsamına girebilir. Bu sınırın doğru değerlendirilmesi için uzman görüşü alınması önerilir.
Telif Hakkı ve Korunan Eser Türleri
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında eser, sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim, edebiyat, müzik, güzel sanatlar veya sinema alanlarında ifade bulan her türlü fikri çalışmayı kapsar. Telif hakkı, eserin oluşturulmasıyla birlikte kendiliğinden doğar; tescile gerek yoktur.
Roman, şiir, makale, yazılım kaynak kodu, veri tabanı, ders notları ve çeviri eserler bu kategoride değerlendirilir.
Beste ve sözler; bestelenmiş ya da sözlü eserler bütün hâliyle korunur. Ses kayıtları ayrıca komşu haklar kapsamında güvence altındadır.
Resim, heykel, fotoğraf ve grafik tasarımlar; özgün nitelik taşımaları koşuluyla FSEK korumasından yararlanır.
Film, dizi, animasyon ve belgesel gibi görsel-işitsel içerikler; yönetmen, senaryo yazarı ve bestecinin hakları da dahil olmak üzere çoklu telif hakkına konu olur.
Bilgisayar programları FSEK kapsamında eser sayılır. Kaynak kodu, nesne kodu ve arayüz tasarımı bağımsız hak konusu oluşturabilir.
Mimari proje ve tasarımlar hem telif hakkı hem de endüstriyel tasarım korumasından aynı anda yararlanabilir.
Fikri Mülkiyet Hakkı İhlali: Hukuki ve Cezai Yollar
Fikri mülkiyet haklarının ihlali; hem hukuki hem de cezai yaptırımları beraberinde getirebilir. Hak sahibinin tercih edebileceği başlıca hukuki yollar şunlardır.
| Başvuru Yolu | Talep Konusu | Yetkili Makam |
|---|---|---|
| Tecavüzün Tespiti Davası | Hak ihlalinin mahkemece tespit edilmesi | Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi |
| Tecavüzün Men'i Davası | İhlalin durdurulması ve tekrarının önlenmesi | Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi |
| Tazminat Davası | Maddi ve manevi zararın tazmini | Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi |
| İhtiyati Tedbir | İhlal ürünlerinin toplatılması, satışın durdurulması | Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi |
| Gümrük Tedbiri | Sahte veya taklit ürünlerin ithalinin engellenmesi | Gümrük Müdürlükleri / TÜRKPATENT |
| Cezai Şikâyet | Fikri mülkiyet suçları nedeniyle hapis/para cezası | Cumhuriyet Savcılığı / Fikri Sınai Haklar Ceza Mah. |
Marka tescili, patent başvurusu veya fikri mülkiyet ihlali için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz.
Alan Adı (Domain) Uyuşmazlıkları
Tescilli bir marka veya ticaret unvanıyla aynı ya da karıştırılacak derecede benzer alan adlarının kötüniyetli biçimde kaydedilmesi ya da kullanılması; hem hukuki hem de alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmaları aracılığıyla çözüme kavuşturulabilir.
WIPO Arabuluculuk ve Tahkim Merkezi
Uluslararası alan adları (.com, .net vb.) için WIPO bünyesindeki UDRP (Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy) kapsamında itiraz başvurusu yapılabilir. Mahkemeye kıyasla daha hızlı ve düşük maliyetlidir.
Türk Mahkemelerinde Dava
.tr uzantılı alan adları için Türk mahkemelerinde tecavüzün men'i ve tazminat davası açılabilir. İhtiyati tedbir kararıyla alan adının tescilinin dondurulması da talep edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Markamı tescil ettirmek zorunda mıyım?
Yasal bir zorunluluk olmamakla birlikte marka tescili; üçüncü kişilerin aynı ya da benzer markayı tescil ettirmesini engeller, ülke genelinde münhasır kullanım hakkı sağlar ve ihlal hâlinde güçlü hukuki delil oluşturur. Tescilsiz markalar yalnızca fiili kullanım ölçüsünde ve sınırlı coğrafi alanda koruma görür.
Marka başvurusu ne kadar sürer?
TÜRKPATENT nezdinde marka tescil süreci; itiraz yapılmaması hâlinde ortalama 8–12 ay sürmektedir. İtiraz yapılması durumunda bu süre uzayabilir. AB Markası (EUIPO) başvuruları için ise ortalama süre yaklaşık 4–6 aydır; ancak itiraz hâlinde bu da uzar.
Telif hakkım ihlal edildi, ne yapabilirim?
İhlal eden kişiye ihtarname göndererek kullanımın durdurulmasını talep edebilirsiniz. Yanıt alınamaması ya da ihlalin sürmesi hâlinde fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde tecavüzün men'i ve tazminat davası açılabilir. Sosyal medya veya çevrimiçi platformlar aracılığıyla yapılan ihlallerde platformun kendi şikâyet mekanizmaları da kullanılabilir.
Başkası benim markamla aynı ismi kullanıyor, dava açabilir miyim?
Tescilli markanız varsa; aynı veya karıştırılacak derecede benzer işaretin izinsiz kullanılması hâlinde fikri sınai haklar mahkemesinde tecavüzün tespiti, men'i ve tazminat davası açılabilir. Aynı zamanda TÜRKPATENT nezdinde başvurulan markaya itiraz ya da tescilsiz kullanıma karşı haksız rekabet hükümleri de uygulanabilir.
Yazılımım telif hakkıyla korunuyor mu?
Evet. Bilgisayar programları 5846 sayılı FSEK kapsamında eser sayılır ve geliştiricinin hususiyetini taşımaları koşuluyla telif hakkıyla korunur. Kaynak kodu, nesne kodu ve kullanıcı arayüzü bu koruma kapsamında değerlendirilebilir. Yazılımın ekip tarafından geliştirilmesi hâlinde hak sahipliğinin sözleşmeyle netleştirilmesi büyük önem taşır.
Ürünümün tasarımını nasıl koruyabilirim?
Ürün görünümü; renk, şekil, doku, malzeme ve süsleme gibi unsurlar endüstriyel tasarım tesciliyle korunabilir. TÜRKPATENT nezdinde tasarım tescili başvurusu yapılır. Tescil, 5'er yıllık dönemler hâlinde en fazla 25 yıla kadar yenilenir. Tescilsiz tasarımlar ise yalnızca ilk kamuya sunumdan itibaren 3 yıl süreyle Türkiye'de sınırlı korumadan yararlanır.
Sosyal medyada paylaşılan içeriklerim korunuyor mu?
Evet. Özgün fotoğraf, video, metin ve grafik içerikler; sosyal medyada paylaşılmış olsalar dahi FSEK kapsamındaki telif hakkı korumasından yararlanır. Platformun kullanım koşulları lisans vermiş olsa da bu; içeriği üçüncü kişilere kullandırma yetkisi anlamına gelmez. İzinsiz paylaşım hâlinde ihtarname ve dava yoluyla hakkınızı kullanabilirsiniz.
Marka iptali davası açılabilir mi?
Evet. Tescil edilmiş bir markanın 5 yıl süreyle ciddi biçimde kullanılmamış olması, tescile engel mutlak ya da nispi nedenlerden birinin varlığı veya markanın yanıltıcı hâle gelmesi hâlinde TÜRKPATENT'e iptal başvurusu yapılabilir. 2023 itibarıyla marka iptal kararları TÜRKPATENT tarafından verilebilmektedir; mahkeme yolu da açık kalmaktadır.
Fikri mülkiyet haklarınızın korunması için Av. Fatma Betül Türkanoğlu ile iletişime geçebilirsiniz. Büromuz İstanbul Fatih'te hizmet vermektedir.
Büromuzun fikri mülkiyet hukuku alanındaki tüm hizmetleri için Fikri Mülkiyet Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Fikri Mülkiyet SayfasıDiğer Hizmet Alanlarımız
Türkanoğlu Hukuk ve Danışmanlık Bürosu; fikri mülkiyet hukukunun yanı sıra aile hukuku alanında da hizmet vermektedir. Boşanma, velayet ve nafaka süreçleri için İstanbul boşanma avukatı olarak müvekkillerine hukuki destek sunmaktadır.
Anlaşmalı veya çekişmeli boşanma ve aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda İstanbul boşanma avukatı hizmetleri için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki değerlendirme için avukata danışmanız önerilir.